Banu

Banu istər-istəməz ətrafına nəzər saldı. Mətbəxdə köhnə bir plitə, bir neçə qazan və balaca bir çanaq gördü. Burada onun öyrəşdiyi genişlik, müasir məişət texnikası və rahatlıqlar yox idi. Uşaqlıqdan bəri adi qəbul etdiyi şeylərin heç biri gözə dəymirdi.

O, öz mənzilini xatırladı: geniş mətbəxi, rahat hamam otağı, isti suyu, yumşaq dəsmalları, paltarlarla dolu şkafları və hər gün qiymətini, yaxud bunlar olmadan yaşamağın necə çətin olduğunu düşünmədən istifadə etdiyi saysız-hesabsız əşyaları.

Bütün bunlar ona o qədər təbii görünürdü ki, heç vaxt sahib olduqlarını xüsusi bir nemət kimi qiymətləndirməmişdi.

Görəsən, Səvil burada necə yaşayırdı?

Bu fikir qəfil ağlına gəldi və Banu elə həmin sualı öz-özünə verdiyinə görə utandı. Sanki yoxsulluq ağlasığmaz bir şey imiş kimi təəccüblənirdi. Halbuki bu ev Səvilin bütün tanış dünyası idi.

Banu əvvəllər heç vaxt bu barədə düşünmədiyinə görə özünü daha da pis hiss etdi.

Səvil sinifdə onların yanında oturur, məktəbli forması geyinir, lövhə qarşısında cavab verir, yoxlama işləri yazır, ev tapşırıqlarını yerinə yetirirdi. Zarafatlara gülür, danışmaq istəməyəndə susurdu. Banu üçün o, sadəcə sinif yoldaşı idi — gözünün qarşısında olmadığı müddətdə varlığını belə hiss etmədiyi bir insan.

Bütün bu müddət ərzində isə Səvil hər gün dərsdən sonra məhz buraya qayıdırdı.

Hətta ən adi şeylərin belə zəhmət tələb etdiyi, Banunun öyrəşdiyi rahatlıqların əlçatmaz olduğu bu kiçik, köhnə evə.

Qız baxışlarını yayındırdı. Birdən ona aydın oldu ki, Səvil haqqında sadəcə az şey bilmirmiş. O, heç vaxt bu qızı həqiqətən tanımağa çalışmamışdı.

Qonşu otaqdan asta bir səs eşidildi:

— Keçin, uşaqlar. Buyurun, əyləşin.

Səvilin anası qapının ağzında dayanmışdı.

Qadın çox yorğun görünürdü. Üzü çökmüş, gözləri ağlamaqdan qızarmışdı. Hərəkətləri ağır idi, sanki ən adi işləri görmək belə ondan güc tələb edirdi. Bununla belə, özünü ələ almağa çalışır və qonaqları nəzakətlə qarşılayırdı. Bəlkə də, bu nəzakət ona artıq hər şeyin itki ilə bağlı olduğu evdə heç olmasa bir qədər əvvəlki qaydanı qoruyub saxlamağa kömək edirdi.

— Sizə dərin hüznlə başsağlığı veririk, — deyə sinif rəhbəri qadına yaxınlaşaraq bildirdi. — Dərdinizə şərikik. Səvil bizim şagirdimiz idi və onun faciəli ölümü bütün sinif üçün dəhşətli bir sarsıntı oldu.

Səvilin anası göz yaşlarını saxlamağa çalışaraq başını tərpətdi.

— Gəldiyiniz üçün sağ olun.

O, hamını otağa dəvət etdi.

Uşaqlar divar boyunca və kiçik masanın ətrafındakı stullarda əyləşdilər. Bir müddət heç kim danışmağa cəsarət etmədi. Sükutu ilk olaraq sinif rəhbəri pozdu. O, bir daha başsağlığı verərək məktəbin bir şagirdini itirməsinin nə qədər ağır olduğunu söylədi.

Sonra bəzi sinif yoldaşları da danışmağa başladılar. Dedikləri sözlər qısa, ehtiyatlı, bəzən isə yöndəmsiz səslənirdi. Banu isə bircə kəlmə belə deyə bilmirdi.

O, əllərinə baxır, Səvilin anasına nə söyləyə biləcəyini düşünürdü.

Məni bağışlayın.

Bəs bu sözləri necə söyləmək olardı? O, konkret olaraq nəyə görə üzr istəməli idi?

Hamı ilə birlikdə o zarafatda iştirak etdiyinə görəmi? O vaxt zərərsiz görünən gülüşlərə görəmi? Dostlarını dayandırmadığına və onların fikirləşdikləri oyunun nə qədər qəddar ola biləcəyini düşünmədiyinə görəmi? Yoxsa Səvilin həyatı ilə heç vaxt maraqlanmadığına, yalnız artıq heç nəyi dəyişmək mümkün olmayanda onun nə hiss etdiyini ilk dəfə təsəvvür etməyə çalışdığına görəmi?

Banu cavab tapa bilmirdi.

O, ağzını açan kimi etirafın dilindən qaçacağından qorxurdu. Amma Səvilin anası ilə göz-gözə gəlmək və qadının baxışlarında Banuya ünvanlanmış, cavab verə bilməyəcəyi bir sual görmək daha dəhşətli idi.

Bir qədər sonra Səvilin anası ayağa qalxıb qonşu otağa keçdi. Az sonra əlində sinidə bir neçə kiçik stəkan çayla geri döndü.

— Heç olmasa, bir az çay için, uşaqlar, — dedi. — Məktəbdən gəlmisiniz, yəqin ki, hələ heç nə yeməmisiniz.

O, heç kəsi yaddan çıxarmamağa çalışaraq stəkanları otaqdakılara payladı və birini Banunun qarşısına qoydu.

— Sağ olun, — deyə qız asta səslə dilləndi.

O, çaya baxdı, amma stəkana toxunmadı.

— Nəsə olub? — deyə Səvilin anası bunu görüb soruşdu.

— Yox. Sadəcə, istəmirəm.

— Bəlkə, yenə də içəsən? Çay istidir, özünü bir az yaxşı hiss edərsən.

Banu başını buladı.

— Sağ olun. Doğrudan da, istəmirəm.

Qadın israr etmədi və digər qonaqların yanına keçdi.

Banu gözlərini stəkandan çəkmirdi. Öz acizliyindən utanırdı. Səvilin anası özü təsəlli tapmağa möhtac olduğu halda yad uşaqlara qayğı göstərirdi. Halbuki nə çay, nə də ən xoş sözlər onun yaşadığı dərdi yüngülləşdirə bilməzdi.

Bir neçə dəqiqə sonra qadın sinif rəhbərinin yaxınlığında əyləşdi. Otaqdakılara nəzər saldı və bir anlıq üzündəki ifadə yumşaldı.

— Siz hamınız bir yerdə oxuyurdunuz, eləmi? — deyə soruşdu.

— Bəli, — müəllimə cavab verdi. — Birinci sinifdən.

Səvilin anası yavaşca başını tərpətdi.

— O, məktəbdən çox danışardı.

Banu başını qaldırdı.

— Bizdən? — deyə özü də gözləmədən soruşdu.

Qadın ona baxdı.

— Bəli. Sinifdən, dərslərdən, aranızda baş verənlərdən. Bəzən evə gələn kimi hər şeyi birnəfəsə danışmağa başlayırdı. Mən heç onun haradan başladığını anlamağa macal tapmırdım.

Qadının üzündə zəif bir təbəssüm yarandı, amma az sonra yox oldu.

— Deyirdi ki, sinifiniz yaxşıdır.

Banunun ürəyi ağrıdan sıxıldı.

Yaxşı sinif.

Sanki bu sözlər məhz ona ünvanlanmışdı. Banu gözlərini aşağı dikdi.

— Səvil məktəbi çox sevirdi, — qadın sözünə davam etdi. — Evdə çətinliklərimiz olanda belə, dərsə getməyə çalışırdı. Bəzən ona deyirdim: «Bu gün evdə qal, bir az dincəl, qızım». O isə cavab verirdi: «Yox, ana, dərsdən qalmaq istəmirəm. Birdən maraqlı bir şey olar, xəbərim olmaz».

Qadın bir qədər susdu və otağa yenidən sükut çökdü.

— Həmişə yaxşı oxumağa çalışırdı. Nəyəsə nail olanda çox sevinirdi, lap kiçik bir şey olsa belə. Gözəl bir əl işi hazırlaya bildiyindən, yaxud müəllimənin işini təriflədiyindən bütün axşam danışa bilərdi.

Banu ətrafında baş verənləri hiss etməyi dayandırdı.

Gözlərinin önündə rəngbərəng yapışqan şəkillər, parıltılar və Səvil ilə birlikdə düzəltdikləri kartondan qəsr canlandı.

Yuxusunda onlar balaca idilər. Səvil gülür, qızılı rəngli yapışqan şəkillərə görə onunla mübahisə edir, Banunun uzandığı bəzəyi götürməyə çalışırdı.

Bu, sadəcə bir yuxu idi.

Amma indi həmin yuxu qəribə dərəcədə yaxın, az qala gerçək bir xatirə kimi görünürdü. Sanki Banu əvvəllər fərqinə varmadığı nəyisə xatırlayırdı. O düşündü ki, bəlkə də, Səvil doğrudan da sadə şeyləri sevirdi, əl işlərinə sevinir, kiçik şeylərə gülür, adi məktəb günlərini belə qiymətli xatirə kimi yaddaşında saxlayırdı.

Banu isə heç vaxt bunları öyrənməyə çalışmamışdı.

Səvilin anası cibindən dəsmal çıxarıb gözlərini ehtiyatla sildi.

— Mən yalnız bir şeyi anlaya bilmirəm, — deyə uzun sükutdan sonra dilləndi.

Sinif rəhbəri ona tərəf döndü, amma sözünü kəsmədi.

Qadın əllərini dizlərinin üstünə qoyub qarşısındakı boşluğa baxdı. Sanki qonaqlara deyil, öz-özünə müraciət edirdi.

— Niyə bu, mənim balamın başına gəldi? O, nə etmişdi ki? Axı heç kimə pislik arzulamırdı.

Səsi titrədi.

— O, sadəcə yaşamaq istəyirdi. Oxumaq, böyümək, yaxşı bir iş tapmaq, mənə kömək etmək... Qarşıda onu nə qədər gözəl günlər gözləyirdi.

Son sözləri az qala pıçıltı ilə söylədi.

— Mən elə bilirdim ki, hələ çox vaxtımız var.

Otaqda heç kim tərpənmədi.

Banunun nəfəsi daraldı. Qadının hər sözü sanki birbaşa ona ünvanlanır, etiraf etməkdən qorxduğu həqiqəti üzə çıxarırdı.

Səvil həqiqətən yaşamaq istəyirdi.

O, oxumaq, gələcəyi haqqında planlar qurmaq, kiçik şeylərə sevinmək, evə qayıdıb anasına məktəbdə baş verənləri danışmaq istəyirdi. Onun bir gələcəyi vardı. Banu isə başqaları ilə birlikdə güləndə, bir insanın alçaldılmasını əyləncə hesab edəndə bunu heç düşünməmişdi.

İndi Səvilin artıq gələcəyi yox idi.

Banu yerində otura bilmirdi. Hava ağırlaşmış, divarlar sanki bir-birinə yaxınlaşmışdı. Ona elə gəlirdi ki, Səvilin anası indicə birbaşa ona baxacaq və nəzərlərini digərlərindən daha uzun müddət onun üzərində saxlayacaq.

Banu qəfil ayağa qalxdı.

Bir neçə nəfər ona tərəf çevrildi.

— Bağışlayın, mən getməliyəm, — deyə heç kimə baxmadan söylədi.

Səvilin anası təəccüblə başını qaldırdı.

— Artıq gedirsən, qızım?

Banu başını tərpətdi.

— Bəli. Evə getməliyəm.

O, tələsik getməsini necə izah edəcəyini bilmirdi və hər hansı cavabının bəhanə kimi səslənəcəyindən qorxurdu. Buna görə də sadəcə astadan sağollaşıb çıxışa tərəf yönəldi.

— Özünü qoru, — deyə arxasınca qadının səsini eşitdi.

Bu sözlər Banu üçün az qala dözülməz idi.

O, arxaya çevrilmədi.

Darvazadan çıxanda artıq leysan yağırdı.

Göy qaralmış, küçəni boz bir pərdə bürümüşdü. Damların kənarından su axır, səki boyunca gölməçələr yaranır, bordürlərin yanından gur şırıltı ilə su süzülürdü. İri yağış damcıları üzünə çırpılır, yaxasının arasından içəri dolur, paltarını sürətlə isladırdı.

Banu darvazanın yanındakı talvarın altında dayanıb nəfəsini dərməyə çalışdı.

Bir neçə dəqiqə əvvəl Səvilin həyatını xatırladan hər əşyanın gözünə sataşdığı kiçik otaqda oturmuşdu. İndi isə yağışın və yoldan keçən maşınların səs-küyü içində, islanmış küçədə dayanmışdı.

O, pencəyinin yaxasını qaldırıb yoluna davam etdi.

O, sadəcə yaşamaq istəyirdi.

Anasının sözləri Banunun beynindən çıxmırdı.

Banu yolun fərqinə varmadan addımlayırdı. Gözlərinin önündə köhnə ev, sürtülüb köhnəlmiş mebellər, Səvilin şəkli və onun toxunmadığı çay stəkanı canlanırdı. Sonra isə anasının üzü və qızının bir daha görə bilməyəcəyi gələcəkdən danışarkən titrəyən səsi gözlərinin önünə gəlirdi.

O, sadəcə yaşamaq istəyirdi.

Banu addımlarını yeyinlətdi.

Tezliklə evə çatmaq, otağına çəkilib qapını bağlamaq və heç olmasa bir neçə saat baş verənlər haqqında düşünməmək istəyirdi. Ümid edirdi ki, tanış divarlar, yumşaq yataq və öyrəşdiyi əşyalar özünə gəlməsinə kömək edəcək. Tək qalanda sakitləşə və nəhayət, öz hisslərini anlaya biləcəkdi.

Amma xatirələr onu rahat buraxmırdı.

O, yenidən özünü digər uşaqların yanında gördü: gülüşləri, gizlədilmiş ayaqqabıları və Səvilin təhlükə ilə üzləşə biləcəyini heç düşünmədən necə rahatlıqla dağılışdıqlarını xatırladı.

Banu qızın həyatının son dəqiqələrində nələr baş verdiyini bilmirdi. Səvil ağacın üstündəki ayaqqabıları görəndə nə düşündüyünü, hündürlükdən qorxub-qorxmadığını, kimdənsə kömək istəyib-istəmədiyini bilmirdi.

Amma indi istər-istəməz onun ayaqqabıları yuxarıda görəndə nə edəcəyini düşünərək ağaca baxdığı anı təsəvvür edirdi.

Bu fikir dözülməz idi.

Yağış üzünü yuyur, göz yaşlarına qarışırdı. Banu artıq onları saxlamağa çalışmırdı. O, getdikcə daha sürətlə addımlayır, islanmış qollarına, yaxasından içəri dolan soyuq suya, yanaqlarına yapışmış yaş saç tellərinə fikir vermirdi.

Bu düşüncələrdən qaçmaq istəyirdi. Elə bilirdi ki, Səvilin evindən uzaqlaşdıqca nələrsə dəyişə bilər.

Amma nə qədər sürətlə getsə də, qadının səsi yaddaşında bir o qədər israrla səslənirdi.

O, sadəcə yaşamaq istəyirdi.

Banu hər gün məktəbdən qayıtdığı tanış küçəyə döndü. Yağış daha da güclənmiş, alaqaranlıq o qədər tez çökmüşdü ki, yoldan keçənlərin üzləri dumanlı kölgələrə bənzəyirdi. Su asfaltın üzəri ilə axır, vitrinlərin işıqlarını və avtomobillərin faralarını əks etdirirdi.

Qızın yolayrıcına nə vaxt çatdığından xəbəri olmadı.

Adətən burada dayanır, ətrafa baxır və maşınların keçməsini gözləyirdi. İndi isə bütün diqqəti xatirələrə yönəlmişdi: gözlərinin önündə köhnə otaq, Səvilin şəkli və anasının kədərli siması dayanmışdı.

Banu səkidən avtomobil yoluna addım atdı.

Elə həmin an yağışın səs-küyü arasından avtomobil mühərrikinin səsi eşidildi.

Əvvəlcə səsin haradan gəldiyini anlamadı.

Sonra qarşıda faralar parladı.

Banu başını çevirdi.

İşıq birbaşa gözlərinə vurdu. Yaş asfaltın üzərində ağ bir ləkə yayıldı və qısa bir anlıq ətrafdakı hər şey yoxa çıxdı: küçə, evlər, yağış və düşüncələri.

O, təhlükəni dərk etməyə macal tapmadan yerində donub qaldı.

Sürücü qəfil əyləci basdı. Təkərlər sürüşkən yolda ciyilti ilə səs çıxardı, maşın silkələndi, amma dayanmağa macal tapmadı.

Banu geri çəkilməyə çalışdı.

Artıq gec idi.

Boğuq bir zərbə səsi eşidildi.

Çanta əlindən sürüşüb yaş asfaltın üzərinə düşdü. Dərsliklər yola səpələndi, səhifələr yağışın altında açıldı. Dəftərlərdən biri isə bordür boyunca axan nazik su axınına düşərək asta-asta sürüklənməyə başladı.

Banu nə baş verdiyini anlamağa macal tapmadı.

Bir anlıq ona elə gəldi ki, yenidən məktəbin pəncərəsi önündə dayanıb balaca bir quşa tərəf əlini uzadır. Quş isə indicə qanad çalıb budaqların arxasında yoxa çıxacaq.

Sonra hər şey qaranlığa qərq oldu.

Doqquzuncu fəsil

Banu Səvilin evində oturmuşdu, halbuki ora necə gəlib çıxdığını və bu kiçik evin astanasını keçdiyi andan nə qədər vaxt ötüb keçdiyini xatırlamırdı.

Lakin onun burada olması heç kimdə təəccüb və ya narahatlıq doğurmurdu. Əksinə, ətrafındakı hər şey ona doğma, az qala öz evi kimi tanış gəlirdi. Sanki uzun illər burada yaşamış, nəhayət, onu çoxdan gözlədikləri yerə qayıtmışdı.

Ocaqda odunlar asta-asta çırtıldayır, otağı yumşaq bir istiliklə doldurur, divarlara qızılı işıq çalarları salırdı. Böyük bir adyala bürünmüş Banu alçaq kürsüdə oturmuş, ayaqlarını altına yığaraq kiçik fincandan isti çay içirdi. Üzünün önündə nazik buxar zolağı yüksəlir, yarıqaranlıqda əriyib yox olurdu. Ocaqdan yayılan hərarət isə üşümüş barmaqlarını xoş bir istiliklə qızdırırdı.

Pəncərənin o üzündə səhərin erkən saatları açılırdı. Şəhər hələ tam oyanmamışdı. Damların üzərində bozumsu duman asılı qalmış, günəşin ilk şüaları qırmızı kirəmitlərə ehtiyatla toxunmuşdu. Evlərin ağ divarları sanki içəridən işıq saçırdı. Banunun qarşısında küçələr, meydanlar və dar dalanlar uzanırdı. Artıq həmin yollarla balaca insan fiqurları hərəkət etməyə başlamışdı. Bu sakit mənzərəyə baxarkən Banu istər-istəməz gülümsədi.

O, özünü yaxşı hiss edirdi. Çoxdandır belə rahat və sakit olmamışdı.

Burada heç yerə tələsmək, kiməsə özünü doğrultmaq, yaxud son hadisələri əzab içində yenidən xatırlamaq lazım deyildi. Məktəb, müstəntiq, sinif yoldaşları və hər şeyi dəyişən faciə haqqında düşünməyə ehtiyac yox idi. Bu ev ona məxsus imiş kimi gəlirdi. İçindəki dinclik isə sanki nəhayət, həmişə olmalı olduğu yerə qayıtdığını söyləyirdi.

O, çayından bir qurtum da içib yenidən pəncərəyə baxdı.

Elə həmin an bir quş gördü.

Yaxınlıqdakı ağacın nazik budağında qeyri-adi dərəcədə parlaq lələkləri olan balaca bir quş oturmuşdu. Qırmızı, qızılı və mavi lələkləri günəşin ilk şüalarında parıldayır, səhər dumanının boz fonunda quş az qala nağıllardakı kimi görünürdü.

Banu maraqla gözlərini qıydı.

— Nə gözəl quşdur...

O, fincanı masanın üstünə qoydu, adyalı kənara çəkib ayağa qalxdı. Bir neçə saniyə sonra artıq pəncərənin qarşısında dayanmış, bu naməlum qonağı daha yaxından görməyə çalışırdı.

Quş qəfildən qanadlarını çırpdı. Banu onu qorxudub uçurmaqdan ehtiyat edərək yerində dondu. Lakin quş uzağa uçmadı. Yüngülcə qanad çırpıb ağacın o biri tərəfinə keçdi və taxta darvazanın üstünə qondu.

Banu gülümsədi. Quşu daha yaxından görmək istədi və bu balaca canlıya niyə belə maraq göstərdiyini heç düşünmədən qapıya tərəf yönəldi.

Həyətə çıxanda havanın evin içində göründüyündən daha sərin olduğunu hiss etdi. Uzaqdan quşların asta cəh-cəhi eşidilirdi. Amma bütün ətrafı qəribə bir səssizlik bürümüşdü. Bu sakitliyi nə insan səsləri, nə də şəhərin adət etdiyi səs-küy pozurdu.

Banu darvazaya baxdı.

Quş artıq yox idi.

— Hara uçdun görəsən? — deyə yaxınlaşaraq astadan mızıldandı.

Darvazanın arxasında yol uzanırdı, lakin onu aydın görmək mümkün deyildi. Qarşıdakı məkan tədricən qəribə, ağımtıl bir dumanla dolurdu. Duman yerin üzəri ilə sürünür, ağacları bürüyür, getdikcə yüksələrək evləri və küçəni gizlədir, sanki kimsə şəhərin üzərinə ağır bir pərdə çəkirdi.

Banu dayandı. Cəmi bir dəqiqə əvvəl səhər aydın və sakit görünürdü. İndi isə hər şey o qədər qəfil dəyişmişdi ki, bu dumanın haradan peyda olduğunu anlaya bilmirdi.

Əslində, evə qayıtmalı, qapını bağlamalı və qəribə duman çəkilənədək gözləməli idi. Amma quş haqqında düşüncə onu rahat buraxmırdı. Banu hələ də onun hara uçduğunu bilmək istəyirdi və bu maraq getdikcə artan narahatlığından güclü çıxdı.

O, darvazanı açıb yola çıxdı.

Bir neçə addım atdı, sonra daha bir neçə addım... Qarşısındakı süd rəngli dumana diqqətlə baxırdı. Tezliklə duman o qədər sıxlaşdı ki, ən yaxın ağacları belə seçmək mümkün olmadı. Banu geri qayıtmaq üçün çevriləndə yalnız həmin an evin artıq görünmədiyini anladı.

Darvazanın olduğu tərəfə baxdı, amma arxasında da eyni rəngsiz duman uzanırdı. Gəldiyi yol da yoxa çıxmışdı.

— Mən haradayam?.. — deyə Banu çaşqınlıqla pıçıldadı.

Tanış küçəyə çıxacağına ümid edərək irəli getdi. Lakin görmə məsafəsi getdikcə azalırdı. Duman onu hər tərəfdən əhatə etmişdi. Əvvəl sağa, sonra sola dönüb yenidən düz irəliləyəndə istiqamətini itirdiyini başa düşdü.

İndiyədək zəif hiss olunan narahatlıq tədricən bütün varlığına hakim kəsilirdi.

Birdən duman titrədi və yavaş-yavaş aralanmağa başladı.

Bir neçə addımlıqda insan silueti göründü. Əvvəlcə Banu yalnız uzun saçların və incə bədənin kölgəsini seçə bildi. Lakin naməlum qızın sifəti getdikcə aydınlaşdıqca onun ürəyi daha sürətlə döyünməyə başladı.

Bu üzü tanıyırdı.

O qədər yaxşı tanıyırdı ki, bir anlıq nəfəsi kəsildi.

Qarşısında Səvil dayanmışdı — sağ, tamamilə sağ!

Banu gözlərinə inana bilmirdi. Çaşqınlığını elə böyük sevinc bürüdü ki, az qala qıza tərəf qaçacaqdı.

— Səvil?.. Sən sağsan?

Səvil cavab vermədi. Sadəcə Banunun üzünə baxırdı. Onun donuq sifətində nə sevinc, nə təəccüb, hətta qəzəb də vardı. Yalnız insana qəribə bir vahimə gətirən anlaşılmaz sükut hiss olunurdu.

— Səvil, doğrudan da sənsən? — Banu ona tərəf bir addım ataraq yenidən soruşdu. — Bəs necə?.. Axı...

O, sözünü tamamlaya bilmədi. Kəlmələr boğazında düyünləndi, ağlı isə baş verənləri qəbul etməkdən imtina edirdi. Banu hər şeyin dəhşətli bir səhv olduğuna, Səvilin hansısa möcüzə nəticəsində sağ qaldığına və indi yenidən əvvəlki həyatlarına qayıda biləcəklərinə inanmaq istəyirdi.

Amma Səvil susmaqda davam edirdi.

Birdən o, irəliyə bir addım atdı, sonra daha birini. Gözlərini Banuya zilləyərək yavaş, lakin qarşısıalınmaz şəkildə ona yaxınlaşırdı.

Banu geri çəkildi.

— Gözlə...

Səvil isə dayanmadı.

Banu daha bir neçə addım geri getdi və yalnız onda ayaqlarının altında artıq hamar yol olmadığını hiss etdi. Baxışlarını aşağı salanda dəhşətdən ürəyi az qala dayanacaqdı: dabanlarının arxasında uçurumun kənarı açılırdı.

Aşağıda qaranlıq duman burulub qalxırdı. Ondan da dərində, dibsiz görünən qara və hərəkətsiz su uzanırdı.

Banu başını qəfil qaldırdı.

— Səvil...

Qız artıq lap yaxınında idi. Heç nə demədən əllərini uzadıb Banunun sinəsindən itələdi.

Hər şey o qədər qəfil baş verdi ki, Banu heç qışqırmağa belə macal tapmadı. O, müvazinətini itirdi, nəyəsə ilişib qalmaq ümidi ilə əllərini havada çırpdı, amma barmaqları boşluqdan başqa heç nəyə toxunmadı. Bir anlıq elə gəldi ki, uçurumun kənarından yapışıb özünü saxlaya bilər. Lakin ayaqlarının altındakı torpaq yox oldu və Banu aşağıya doğru uçmağa başladı.

Bədənini buz kimi soyuq deşib keçdi.

O, qışqıraraq suya qərq oldu. Qara su ağır bir pərdə kimi başının üzərində qapanaraq onu bir anda bütün dünyadan ayırdı. Banu çabalayaraq əllərini var gücü ilə hərəkət etdirdi, üzə çıxmağa çalışdı, amma su sanki onu dərinliyə çəkirdi. Nə suyun səthini, nə sahili, nə də ən kiçik işıq parıltısını görə bilirdi.

Ətrafı zülmət bürümüşdü.

Banu yuxarı dartınaraq nəfəs almağa çalışdı, amma sinəsinə hava əvəzinə yeni bir vahimə dalğası doldu. Ağciyərləri yanır, bədəni soyuğa müqavimət göstərir, gücü isə getdikcə tükənirdi. O, yenidən xilas olmağa çalışdı, lakin qolları getdikcə daha yavaş hərəkət edirdi. Gözlərinin önündə qaranlıq dairələr yaranıb yayılırdı.

Mən ölmək istəmirəm...

Bu fikir şüurunda o qədər aydın parladı ki, bir anlıq baş verən bütün dəhşəti kölgədə qoydu.

Sonra həmin fikir də yox oldu.

Qaranlıq Banunu uddu.

Üfüqə qədər uzanan qumlar yandırıcı günəşin altında qızılı rəngdə parıldayırdı. Hündür qum təpələri nəhəng dənizin donub qalmış dalğalarını xatırladaraq bir-birini əvəz edir, ətrafda nə ağac, nə yol, nə də insan məskəni görünürdü. Qızmar torpağın üzərində hava titrəyir, uzaqlarda su səthinə bənzəyən aldadıcı ilğımlar yaranırdı.

Amma su yox idi.

Qumdan, günəşdən və səssizlikdən başqa heç nə yox idi.

Banu gözlərini yavaşca açdı və bir neçə saniyə hərəkətsiz uzanaraq qarşısında nə olduğunu anlamağa çalışdı. Parlaq işıq gözlərini qamaşdırırdı. O, instinktiv olaraq ovucu ilə üzünü örtdü.

Bura haradır?

Bu sual qəfil ağlına gəldi və dərhal narahatlıq yaratdı. Banu tərpənməyə çalışdı, amma bədəni ona yad, ağır və sözə baxmayan kimi gəlirdi. Əllərini quma dayayıb çətinliklə dikəldi. Lakin elə həmin an başı gicəlləndi, gözlərinin önünə qaranlıq çökdü, ayaqları taqətdən düşdü. Yıxılmamaq üçün tələsik yenidən oturmalı oldu.

— Ay... — deyə astadan nəfəs aldı.

Bir müddət başgicəllənmənin keçməsini gözlədi. Gicgahlarında xoşagəlməz bir döyüntü vardı, qolları və ayaqları qeyri-adi dərəcədə zəif görünürdü. Boğazı o qədər qurumuşdu ki, udqunmaq belə ağrı verirdi. Dilini çatlamış dodaqlarının üzərində gəzdirdi, amma ağzında bir damcı da nəm qalmamışdı.

Su içmək istəyirdi. Bu, adi bir susuzluq deyildi. Susuzluq getdikcə dözülməz həddə çatır, bütün digər düşüncələri beynindən silib aparırdı.

Banu yanında heç olmasa bir nəfər görmək ümidi ilə ətrafa baxdı. Amma heç kim yox idi. O, o biri tərəfə, sonra yenidən arxaya nəzər saldı. Elə bilirdi ki, diqqəti bir neçə saniyə yayınan kimi kimsə səssizcə peyda ola bilər.

Lakin səhra bomboş idi.

Qız gözlərini yumaraq son saatlarda baş verənləri xatırlamağa çalışdı. Şüurunun önündə ayrı-ayrı mənzərələr canlandı: məktəb, sinif yoldaşları, Səvil, ağac, ayaqqabılar... Bütün bunlar qorxunc bir hadisə ilə bağlı idi, amma xatirələr bir-birinə qarışır, vahid ardıcıllıq yaratmaq istəmirdi.

Sonra...

Banu qəfil gözlərini açdı.

— Nə baş verdi?..

Təbii ki, heç kim cavab vermədi.

O, baxışlarını aşağı saldı və yalnız indi məktəbli formasında olmadığını gördü. Bir neçə saniyə inamsızlıqla öz geyiminə baxdı. Yorğunluğun və günəş işığının gözlərini aldatdığına inanmaq istəyirdi.

Əynində kobud parçadan tikilmiş, uzun və formasız bir libas vardı. Paltarın üstü toz-torpaq və qumla çirklənmişdi. Parça köhnə və cod görünürdü. Geniş qolları, qeyri-bərabər ətəyi isə sanki onu illər əvvəl əl ilə tikmişdilər.

Banu ehtiyatla barmaqları arasında parçanı dartdı.

— Bu nədir belə?..

Əllərinə baxdı. Dırnaqlarının altına kir dolmuş, dərisi qumla örtülmüşdü. Ovuclarında və dirsəklərində xırda sıyrıqlar görünürdü. Saçları dolaşmış, dağılmış, bir neçə tel üzünə yapışmışdı.

Banu saçlarına toxunub dəhşət içində özünə baxdı.

— İlahi... Mənə nə olub?

Qorxu onu bürüdü. O, müvazinətini qorumağa çalışaraq yavaşca ayağa qalxdı və bir daha ətrafına nəzər saldı. Hər tərəfdə səhra uzanırdı. Nə tanış yol, nə bina, nə maşın, nə də telefon vardı. Onu əvvəlki həyatı ilə bağlayan heç nə gözə dəymirdi.

Elə həmin an beynində belini üşüdən bir fikir yarandı.

— Deyəsən... ağlımı itirmişəm.

Bu sözləri az qala pıçıltı ilə söylədi. Sanki səhranın onları eşitməsindən qorxurdu.

— Bəli, yəqin belə şeylər olur. İnsanlar olmayan şeyləri görür... Özləri üçün başqa dünyalar uydururlar...

Amma bu izah ona rahatlıq gətirmədi. Əksinə, daxilindəki qorxu daha da gücləndi. Banu başını bulayıb bu vahiməli fikri qovmağa çalışdı.

— Yox. Yox, buna inanmaq istəmirəm.

Gözləri yaşardı. Baş verənləri anlamağa kömək edəcək heç olmasa bir şey tapmaq ümidi ilə çarəsiz halda ətrafa baxdı.

— İlahi, mən haradayam? Nə baş verib? Niyə buradayam?

Suallar bir-birinin ardınca dodaqlarından qopurdu, amma onlara cavab verəcək heç kim yox idi.

— Bu, yuxudur, — deyə nəhayət Banu onu sakitləşdirə biləcək yeganə izaha sığındı. — Bəli, sadəcə yuxudur. Belə şey ola bilməz.

O, qolunu çimdiklədi. Əvvəlcə ehtiyatla, sonra ağrıdan üzünü turşutmalı olana qədər daha bərk.

— Oyan...

Banu barmaqları ilə dərisini daha möhkəm sıxdı.

— Oyan da!

— Ay!