Banu

S.S. NUR

Banu

Birinci fəsil

Məktəbin pəncərələri arxasında elə şəffaf bahar günlərindən biri hökm sürürdü ki, günəş artıq az qala yaydakı kimi isidir, ağaclar isə hələ də təzə yaşıllığa bürünməyə tələsmirdilər. Məktəbin həyətində külək keçən ildən qalan yarpaqları ora-bura qovur, arabir onları yerdən qaldırıb havada fırladırdı. Tarix kabinetinin aralı qalmış pəncərəsindən isə nəm torpağın və günəş altında qızmış daşın ətri gəlirdi.

Banu pəncərənin yanındakı üçüncü partada əyləşmişdi və bütün gücü ilə diqqətlə qulaq asırmış kimi görünməyə çalışırdı.

Müəllim çoxdan qədim sivilizasiyalardan danışırdı. Onun sakit, aramlı səsi getdikcə Banu üçün yeknəsəq söz axınına çevrilirdi.

— ...Bu ərazilərdə məskunlaşmış tayfalar tədricən pərakəndə yaşayış məskənlərindən daha mürəkkəb ictimai quruluş formalarına keçirdilər. İlk şəhərlər yaranır, ticarət yolları inkişaf edir, uzaq bölgələr arasında əlaqələr qurulurdu...

Banu nəzərlərini saatın siferblatına yönəltdi.

Zəngin çalmasına iyirmi üç dəqiqə qalırdı.

O, güclə sezilən bir ah çəkib yanağını ovucuna söykədi. Tarix heç vaxt onun sevimli fənləri sırasında olmamışdı. Xüsusilə də söhbət çoxdan yox olmuş xalqlardan, qədim yaşayış məskənlərindən və adlarını yoxlama işlərindən az qala dərhal sonra unutduğu ticarət yollarından gedəndə. Bəlkə də bütün bunlar, həqiqətən, maraqlı idi, amma Banu qarşıda onu daha çox təəssürat vəd edən öz həyatı gözlədiyi halda, başqalarının keçmişini öyrənməyə bu qədər vaxt sərf etməyin nə üçün lazım olduğunu səmimi-qəlbdən anlamırdı.

Onu indiki zaman, daha çox isə gələcək maraqlandırırdı.

O, axşamlar küçələri milyonlarla işığın bürüdüyü, bahalı restoranlarda zövqlə geyinmiş insanların nahar etdiyi, mağaza vitrinlərindəki qiyməti, ona elə gəlirdi ki, otağındakı bütün mebellərin dəyərindən də baha olan paltarların insanı valeh etdiyi böyük şəhərlərin arzusunda idi. Banu səyahət etmək, məclislərə qatılmaq, maraqlı insanlarla tanış olmaq və bir gün hələlik əsasən fotoşəkillərdə və telefon ekranında gördüyü o dünyanın bir parçasına çevrilmək istəyirdi.

O, belə bir həyata layiq olduğuna əmin idi. Məktəbi bitirmək, təhsil almaq və ona elə gələn həqiqi xoşbəxtliyin başladığı yerə gedib çıxmağın yolunu tapmaq qalırdı. Banu hələ anlamırdı ki, insanları var-dövlətinə və zahiri görünüşünə görə qiymətləndirməklə, əslində, onların həqiqətən dəyərli olan cəhətlərini görmək imkanını özündən alır.

Banu hiss etdirmədən əlini pencəyinin cibinə salıb saqqız axtardı. Açıq dərsliyin arxasında gizlənərək kağızı ehtiyatla açdı və xışıltı salmamağa çalışa-çalışa saqqızı ağzına qoydu.

Bu vaxt müəllim izahını davam etdirirdi:

— Ticarətin inkişafı, öz növbəsində, xalqlar arasında mədəni mübadiləyə şərait yaradırdı. İnsanlar bir-birindən sənətkarlıq üsullarını, adət-ənənələri və bilikləri mənimsəyirdilər...

Banu gözlərini güclə seziləcək qədər yuxarı çevirdi və dəftərinin yanında duran balaca güzgüyə əl uzatdı. Guya qeydlərini yoxlayırmış kimi davranaraq öz əksinə baxdı və dağılmış saç telini düzəltdi.

Bu gün özünü bəyənirdi. Həm də lap çox.

Çənəsini bir qədər qaldırıb başını pəncərəyə tərəf çevirdi, kənardan necə göründüyünü qiymətləndirdi. Elə bu zaman güzgüdə yaxınlıqda əyləşən Leylanın əksini gördü.

Rəfiqəsi birbaşa ona baxırdı.

Banu sual dolu nəzərlərlə qaşlarını qaldırdı. Leyla isə gözlərinin cüzi hərəkəti ilə divar tərəfi göstərdi.

Bu, kifayət idi.

Banu güzgünü bir az döndərərək sinfin o biri tərəfinə baxdı.

Sevil divarın yanındakı partada oturmuş, dəftərinin üzərinə əyilmişdi. O, müəllimin izah etdiklərini diqqətlə yazır, hərdən dərsliklə tutuşdururdu; sanki deyilən hər sözü yadda saxlamağa həqiqətən çalışırdı.

Banu onunla, demək olar ki, heç vaxt danışmırdı. Sevil onu incitmir, işlərinə qarışmır və açıq düşmənçilik üçün heç bir səbəb yaratmırdı. Bununla belə, aralarında Banu heç vaxt aradan qaldırmağa çalışmadığı bir məsafə vardı. Sevil sadəcə onun çevrəsinə aid deyildi. Buna görə də Banu üçün vaxt və diqqət ayırmağa dəyməyən, əhəmiyyətsiz biri olaraq qalırdı.

Banu baxışlarını aşağı sürüşdürüb sinif yoldaşının ayaqqabılarına dikdi.

Ayaqqabılar tünd rəngli, alçaq dabanlı və burun hissələri sürtülüb köhnəlmişdi. Onlar dəbdən düşmüş görünürdülər. Banu bir neçə an onları süzdükdən sonra dodaqlarının kənarında istehzalı təbəssüm yarandı.

O, yenidən Leylaya baxdı.

Leyla gülüşünü gizlətmək üçün əlini ağzına tutmuşdu.

Banu güzgünü bağlayıb qarşıda oturan Nərgizə baxdı. Gözləri toqquşdu və Banu Sevilin tərəfinə çox zəif işarə etdi.

Nərgiz rəfiqəsinin nəsə fikirləşdiyini dərhal anladı.

Plan, demək olar ki, elə həmin an yarandı.

Zəng çalanda sinif canlandı. Stullar şaqqıldadı, şagirdlər qarşıdakı bədən tərbiyəsi dərsi barədə danışmağa başladılar, dəhlizdən isə tələsik addımların səsi eşidildi.

Banu Leyla və Nərgizlə birlikdə sinifdən çıxdı.

— Mən yenə də başa düşmürəm, o, niyə məhz bu paltarı alıb, — deyə Leyla dərs zamanı başladıqları söhbəti davam etdirdi. — Bu paltar ona heç yaraşmır.

— Çünki xoşuna gəlir, — Banu soyuqqanlılıqla cavab verdi. — Bəzən insanın bir şeyi sevməsi kifayət edir ki, onun gözəl olduğuna qərar versin.

— Bunu paltar haqqında deyirsən, yoxsa özün haqqında?

Banu güldü.

— Özüm haqqında heç danışmıram. Mən qüsursuzam.

Rəfiqələr birlikdə gülüşüb soyunub-geyinmə otağına tərəf getdilər.

Bədən tərbiyəsi dərsinin başlamasına bir neçə dəqiqə qalırdı.

Sevil artıq paltarını dəyişirdi. Ayaqqabılarını çıxarıb skamyanın yanında səliqə ilə qoydu, sonra çantasından idman formasını çıxardı.

Banu ayaqqabıları dərhal gördü.

O, Leyla ilə cəld baxışdı, Leyla da güclə sezilən təbəssümlə cavab verdi.

Sevil şkafına tərəf çevrilən kimi Banu əyilib ayaqqabılardan birini götürdü və Leylaya uzatdı. Leyla heç nə olmamış kimi Nərgizin yanından keçib ayaqqabını gizlicə ona verdi.

İkinci ayaqqabını isə Banu özü götürdü.

Elə bu vaxt qapıda Elvin göründü. O, soyunub-geyinmə otağından çıxmaq istəyirdi ki, Banu onu saxlayıb əlindəki qəniməti uzatdı.

— Bunu götür.

Elvin əvvəl qıza, sonra onun əlindəki ayaqqabıya baxdı.

— Yenə nə isə fikirləşmisən?

— Mən nə vaxt pis bir şey fikirləşirəm ki?

Elvin ayaqqabıya mənalı nəzər saldı.

— Bu, kimə görə pis olduğundan asılıdır.

Banu sualı əyləncəli hesab etmiş kimi gülümsədi.

— Sadəcə kömək et. Artıq suallar vermə.

Elvin başını buladı, amma ayaqqabını yenə də götürdü.

— Bizi tutsalar, mən səni tanımıram.

— Tutmayacaqlar, — Banu arxayınlıqla cavab verdi.

O, bunu elə rahatlıqla söylədi ki, sanki başqasının başına gələn narahatlıq istənilən vaxt bir təbəssümlə həll edilə biləcək xırda bir məsələ idi.

Bir az sonra soyunub-geyinmə otağı boşaldı. Qızlar dərsə getdilər, Elvin isə Banu onlara verdiyi ayaqqabı ilə həyətə çıxdı.

Soyunub-geyinmə otağı boşalandan sonra Banu, Leyla və Nərgiz də həyətə çıxdılar. Elvin artıq orada idi və hər iki ayaqqabı onun əlindəydi.

— Bəs indi nə edirik? — Elvin ayaqqabılara baxaraq soruşdu. — Doğrudanmı onları elə burada qoymaq fikrindəsiniz?

— Əlbəttə, yox, — Leyla cavab verdi. — Sadəcə istəyirik ki, Sevil bir az həyəcan keçirsin.

— Bəs ayaqqabıları tapa bilməsə?

— Tapacaq, — Nərgiz əminliklə dedi. — Sadəcə, dərhal yox.

Elvin başını buladı, amma mübahisə etmədi. Onlar hündür, möhkəm budaqları olan bir ağac seçdilər. Elvin aşağı budağa dırmaşdı, Banu isə özündə saxladığı ayaqqabını ona verdi. Leyla Nərgizdən aldığı ikinci ayaqqabını uzatdı. Elvin hər iki ayaqqabını budaqdan asdı, sonra ehtiyatla yerə düşdü.

— Bax, indi başqa məsələ, — Banu razı halda dedi. — Görək başını qaldırıb onları tapması nə qədər vaxt aparacaq.

Hamı gülüşdü və heç nə olmamış kimi davranmağa çalışaraq məktəb binasına qayıtdı.

O, onları yanıltmadı.

Sevil ayaqqabılarının itdiyini bədən tərbiyəsi dərsindən sonra soyunub-geyinmə otağına qayıdıb evə hazırlaşarkən gördü.

Ayaqqabılarını qoyduğu skamyaya yaxınlaşıb boş yerə təəccüblə baxdı. Əvvəlcə elə bildi ki, onları haraya qoyduğunu unudub. Ancaq çantasını axtarıb skamyanın altına baxandan sonra ayaqqabıların yoxa çıxdığını anladı.

— Qızlar, mənim ayaqqabılarımı görməmisiniz? — deyə sinif yoldaşlarına tərəf çevrilib soruşdu.

Leyla elə məsum görkəm aldı ki, onu şübhələndirmək, demək olar, mümkün deyildi.

— Hansı ayaqqabıları?

— Öz ayaqqabılarımı. Bir az əvvəl burada, skamyanın yanında qoymuşdum.

— Bəlkə, başqa yerə qoymusan? — Nərgiz ehtimal etdi.

Sevil başını buladı.

— Yox, dəqiq xatırlayıram, bura qoymuşdum.

O, yenidən axtarmağa başladı: qonşu skamyaların altına baxdı, şkafların yanını yoxladı, çantasını açdı, hətta kimsə səhvən ayaqqabıları dəhlizə aparmış ola bilərmiş kimi qapının arxasına da nəzər saldı.

— Burada heç nə yoxdur, — Nərgiz onun axtarışını izləyərək dedi.

— Gəlin dəhlizə də baxaq, — qızlardan biri təklif etdi.

Beləcə, axtarış başladı. Gözlənilmədən soyunub-geyinmə otağında qalan şagirdlərin, demək olar ki, hamısı bu işə qoşuldu. Kimsə skamyaların altına baxır, kimsə dəhlizi yoxlayır, başqaları isə daha əvvəl paltarını dəyişmiş qızlardan soruşurdu.

Banu da kənarda qalmadı. Əyilib ən yaxın skamyanın altına baxdı, sonra isə son dərəcə ciddi görkəm alaraq başını buladı.

— Burada heç nə yoxdur.

Sevil çaşqın halda soyunub-geyinmə otağına göz gəzdirdi. O, hələ də kiminsə ayaqqabıları ən gözlənilməz yerdə tapacağına və hər şeyin adi bir anlaşılmazlıqdan ibarət olduğunun üzə çıxacağına ümid edirdi.

— Axı mən onları indicə burada qoymuşdum, — deyə o, bu dəfə rəfiqələrinə müraciət etməkdən çox, özünü inandırmağa çalışaraq təkrar etdi.

— Bəlkə, kimsə səhvən götürüb, — Leyla dedi.

Sevil təəccüblə ona baxdı.

— Kimə mənim ayaqqabılarım lazım ola bilər ki?

Bu suala heç kim cavab vermədi.

Banu çiyinlərini çəkdi.

— Narahat olma. Bəlkə, bir azdan tapılar.

Onun səsi qayğıkeş səslənirdi və kənardan baxan adama elə gələ bilərdi ki, Banu, doğrudan da, kömək etmək istəyir. Yalnız qızın gözlərində gizlənən şənliyi büruzə verməmək üçün göstərdiyi səylər bunu təkzib edirdi.

Sevil bir daha saata baxdı. Dərslər sona çatırdı və möcüzə ümidi ilə məktəbdə qalmağın mənası yox idi.

— Mən evə getməliyəm, — o, sakitcə dedi.

Əşyalarını yığıb çantasını çiyninə keçirdi. Ayaqqabılarını tapa bilmədiyi üçün evə idman ayaqqabıları ilə getməyə qərar verdi. Çıxmazdan əvvəl yenə soyunub-geyinmə otağına boylandı; bəlkə, kimsə ayaqqabılarının hara itdiyini xatırlayar deyə ümid edirdi.

Hamı güldü və az sonra dəstə məktəbin həyətindən çıxışa tərəf yönəldi.

Banu rəfiqələri ilə birlikdə nəhayət məktəbdən çıxanda günəş artıq üfüqə enirdi. Həyətin üstündən uzun kölgələr uzanır, külək hasarın yanındakı ağacın quru budaqlarını tərpədirdi.

Sevil başqalarından aralı dayanmağa çalışaraq artıq çıxışa doğru gedirdi. Sanki ayaqlarının altındakı cığırı diqqətlə nəzərdən keçirirmiş kimi başını aşağı salmışdı, amma arabir çiyinləri güclə seziləcək qədər titrəyirdi. Qız ovucu ilə yanağındakı yaşları tez silir, sonra isə heç kimin bunu görmədiyinə əmin olmaq üçün dərhal ətrafına baxırdı.

Banu Sevilin göz yaşlarını gördü, amma mərhəmət duymaq əvəzinə yalnız ötəri bir qıcıq hiss etdi: onların zarafatının kiməsə həqiqi ağrı yaşatdığını etiraf etmək istəmirdi. Özünü inandırırdı ki, ayaqqabılar əbədi itməyib və əslində qorxulu heç nə baş verməyib. Belə düşünmək daha asan idi. Əks halda, bir dəstənin əyləncəsinin başqa bir insan üçün alçaldıcı bir hadisəyə çevrildiyini qəbul etməli olacaqdı.

Banu öz hərəkətini ən azı belə izah edirdi. O, Sevil üçün həmin ayaqqabıların özünə göründüyündən qat-qat artıq məna daşıya biləcəyini düşünmək istəmirdi.

Rəfiqələri yanaşı addımlayıb astadan söhbət edirdilər. Birdən Banu dilləndi:

— Təsəvvür edirsiniz, bəzən insanlar nəyisə itirirlər, halbuki həmin şeyin elə başlarının üstündə olduğundan heç xəbər tutmurlar.

Leyla ona tərəf çevrildi.

— Deməli, daha diqqətlə baxmalı imişlər.

— Tamamilə doğrudur, — Banu gülümsəyərək cavab verdi. — Bəzən ən göz qabağında olan şeyləri heç kimin axtarmağı ağlına gətirməyəcəyi yerdə tapmaq olur.

Rəfiqələr diqqəti çox da üzərlərinə çəkməməyə çalışaraq güldülər.

Sevil onların söhbətini eşitdi.

O, addımlarını yavaşıtdı, sifətinin ifadəsi dəyişdi. Banu’nun istehzalı sözlərində bir eyham sezmişdi, amma zarafatın nədən ibarət olduğunu hələ anlamırdı.

Qız dayandı və başını yavaşca qaldırdı.

Əvvəlcə baxışları qoca ağacın aşağı budaqları üzərində dolaşdı, sonra yuxarıya — bir-birinə dolaşmış nazik, az qala çılpaq budaqlara doğru qalxdı.

Və birdən bir nöqtədə donub qaldı.

Hündür budaqlardan birindən onun ayaqqabıları asılmışdı.

Hər ikisi.

Ayaqqabılar budağa elə ilişdirilmişdi ki, yerdən onları görmək çətin idi. İndi isə küləyin təsirindən yüngülcə yellənirdilər.

Sevil bir neçə saniyə tərpənmədi. Sanki gördükləri ağlına sığmırdı. Sonra gözlərini yuxarıdan çəkmədən ağaca tərəf bir addım atdı. Bir anlıq üzünə rahatlıq yayıldı: ayaqqabıları tapılmışdı, deməli, onları itirməmişdi və evdə hara yoxa çıxdıqlarını izah etməli olmayacaqdı.

Amma bu rahatlıq tezliklə başqa bir hisslə əvəz olundu.

İndi o, hər şeyi başa düşürdü.

Bu, anlaşılmazlıq deyildi. Heç kim təsadüfən hər iki ayaqqabını belə yüksəyə ata, sonra da orada qoya bilməzdi. Kimsə bunu qəsdən etmiş, onun axtarışını izləmiş və kömək etmək istəyirmiş kimi davranmışdı.

Sevil geri çevrildi.

Banu və rəfiqələri artıq cığırla uzaqlaşırdılar. Səsləri getdikcə zəifləyirdi, amma Sevil onların gülüşünü hələ də eşidirdi.

O, boğazına düyünlənən incikliklə onların arxasınca baxırdı. Qışqırmaq, izahat tələb etmək, onları dayandırıb heç olmasa bir dəfə gözlərinin içinə baxmağa məcbur etmək istəyirdi. Ancaq sözlər dodaqlarından qopub çıxmadı.

Banu arxaya çevrilmədi.

O, rəfiqələrinin yanında addımlayır, günün uğurla başa çatdığına və bu kiçik dəcəlliyin nə uzun söhbətlərə, nə də vicdan əzabına layiq olmadığına əmin idi.

Onun arxasında külək yenidən qoca ağacın budaqlarını tərpətdi. Ayaqqabılardan biri yırğalandı, kənarı qonşu budağa ilişdi və yerin üstündə hərəkətsiz qaldı.

Sevil ağacın altında dayanıb qaldı, onu incidənlər isə uzaqlaşmaqda davam edirdilər…

İkinci fəsil

Məktəbin son günləri artıq geridə qalmışdı. Onbirincilər buraxılış imtahanlarını vermiş, indi isə gələcək planlarının çoxunun asılı olduğu nəticələri səbirsizliklə gözləyirdilər. Elə görünürdü ki, ən çətin mərhələ artıq başa çatıb: daha hər səhər dərsə tələsik getməyə, saatlarla parta arxasında oturmağa, yoxlama işlərinə hazırlaşmağa və əlində yoxlanılmış dəftərlərdən ibarət qalaqla sinfə daxil olan müəllimi görəndə diksinməyə ehtiyac yox idi. Qarşıda nəhayət çoxdan gözlənilən yay, onunla birlikdə isə hələ dumanlı görünən, ümidlər və naməlumluqlarla dolu yeni bir həyat açılırdı.

Bununla belə, məzunlar tamamilə rahatlaşa bilmirdilər. Bəziləri imtahanları necə yazdıqlarını durmadan müzakirə edir, səhv edə biləcəkləri sualları xatırlayır, cavablarını sinif yoldaşlarının cavabları ilə müqayisə edirdilər. Digərləri artıq ali məktəbə qəbul planları qurur, universitet seçir, özlərini tələbə kimi təsəvvür edir və nəticələri həyəcanla gözləyirdilər. Valideynlər hər balla maraqlanır, müəllimlər elanları izləməyi xatırladır, gələcək haqqında söhbətlər isə gah ehtimallarla, gah şübhələrlə, gah da ümidlərlə qarışırdı.

Amma onbirincilərin imtahanları və qarşıdakı qəbul həyəcanını bir müddətlik unutduran, daha xoş bir məşğuliyyəti də vardı.

Məzun gecəsi!

Təntənəli axşama hələ bir neçə həftə qalırdı, amma dünənki məktəblilərin həyatında hazırlıq getdikcə daha çox yer tutmağa başlayırdı. Geyim seçmək, ayaqqabı tapmaq, saç düzümünü və makiyajı müəyyənləşdirmək, şəkil çəkdirmək barədə razılaşmaq, ayrı-ayrılıqda əhəmiyyətsiz görünən, amma bir araya gələndə bütöv bir hadisəyə çevrilən saysız-hesabsız xırdalıqları həll etmək lazım idi. Qızlar tənəffüslərdə, telefon yazışmalarında və axşamlar paltarlar barədə danışır, bəyəndikləri modellərin şəkillərini bir-birinə göndərir, hansı rəngin onların görünüşünü daha yaxşı vurğulayacağı barədə saatlarla mübahisə edirdilər.

Banu da, əlbəttə, bu işdən kənarda qalmaq fikrində deyildi.

O, artıq xəyalında onlarla geyimi sınaqdan keçirmiş, internetdə saysız-hesabsız şəkillərə baxmış və ideal məzun gecəsinin necə olacağı barədə öz təsəvvürünü yaratmışdı. O, sadəcə gözəl görünmək istəmirdi — hamıda təəssürat yaratmağı, heyranlıq dolu təriflər eşitməyi və fotolarda çoxdan xəyalında canlandırdığı Banuya bənzəməyi arzulayırdı. Banu üçün bu axşam təkcə məktəblə vidalaşmaq deyil, həm də qarşısında həqiqətən daha parlaq, yeni bir həyata açılan qapının olduğunu hiss etmək fürsəti idi.

Məktəbdən qayıdan qızlar yorğun, amma şən halda yenidən sevimli mövzularından danışmağa başladılar.

— Qızlar, vaxtımız lap az qalıb!

— Nəyə? — Leyla məsum görkəm alaraq soruşdu.

— Məzun gecəsinə!

— A-a-a, — Banu rahat təbəssümlə sözü uzatdı. — Mən də elə bildim, dünyanın sonu barədə xəbər verəcəksən.

— Mənim pulqabım üçün məzun gecəsi təxminən elə həmin şey olacaq, — Nərgiz tam ciddi şəkildə cavab verdi.

Leyla güldü, Banu isə özü də təbəssümünü güclə gizlətdiyi halda başını buladı.

Rəfiqələr günəşin işıqlandırdığı küçə ilə irəliləyərək qarşıdakı axşam haqqında danışmağa davam etdilər. Məzun gecəsinə hələ bir neçə həftə qalırdı, amma onlar xəyalən artıq musiqi, zövqlə geyinmiş qonaqlar, parlaq işıqlar və həmin günlərin xatirəsini qoruyacaq fotolarla dolu bayram zalında idilər.

Bu gün böyümək, tezliklə yaxınlaşan və həyatlarının adi axarını dəyişəcək yetkinlik barədə deyil, geyimlər və əyləncə haqqında danışmaq istəyirdilər.

— Mən mütləq uzun don istəyirəm, — Leyla xəyala dalaraq dedi. — Amma çox qabarıq olmasın ki, rahat hərəkət edib rəqs edə bilim.

— Mən isə elə bir don istəyirəm ki, zala girəndə hamı dönüb mənə baxsın, — Nərgiz etiraf etdi.

— Təvazökarlıq sənin ikinci adındır, — Banu istehza ilə gülümsədi.

— Əlbəttə. Mən ümumiyyətlə çox təvazökaram. Sadəcə mənim təvazökarlığım kürəyi açıq donun içində olacaq.

Qızlar bir ağızdan gülüşdülər.

Söhbət tədricən donlardan ayaqqabılara, ayaqqabılardan isə saç düzümlərinə və makiyaja keçdi. Hələ heç biri son qərarını verməsə də, hər kəs gələcək görünüşünü artıq xəyalında canlandırırdı.

— Mənə mütləq yaxşı vizajist lazımdır, — Leyla bildirdi. — Özüm makiyaj etsəm, sonra fotolarda məni heç kim tanımaz.

— Mən isə gözlərimə mütləq layner çəkdirmək istəyirəm, — Nərgiz dedi.

— Sən hər dəfə layner istəyirsən, sonra beş dəqiqə güzgüdə özünə baxıb qəzəbli pişiyə oxşadığını deyinirsən.

— Deməli, bu dəfə qəzəbli pişik olacağam. Təki gözəl olum!

Banu rəfiqələri ilə birlikdə gülür, arabir söhbətə öz fikirlərini də əlavə edirdi. Hər şey qəribə dərəcədə sadə və gözəl görünürdü: qarşıda məzun gecəsi, sonra yay, yeni planlar və tanışlıqlar vardı. Onlardan heç biri hələ sonsuz görünən məktəb həyatının tezliklə keçmişdə qalacağını düşünmək istəmirdi.

Qızlar yolayrıcına çatanda Leyla qəfil dayandı və rəfiqələrinə baxdı.

— Bəs biz niyə evə gedirik ki?

Nərgiz təəccüblə qaşlarını qaldırdı.

— Çünki evdə yemək deyilən bir şey var?

— Yemək heç yana qaçan deyil. Amma biz elə indi ticarət mərkəzinə gedə bilərik.

Banu hansı ticarət mərkəzinin nəzərdə tutulduğunu soruşmağa belə ehtiyac duymadı.

— Elə həmin yerə?

— Əlbəttə! Ən böyüyünə.

Bu sözlərdən sonra qərar, demək olar ki, dərhal verildi.

Bir qədər sonra qızlar artıq paytaxtın mərkəzində yerləşən nəhəng ticarət mərkəzinə daxil olurdular. Banu hər dəfə burada olanda sanki adi həyatı tamam başqa, xüsusi bir aləmdən ayıran görünməz sərhədi keçirmiş kimi hiss edirdi.

Banu hər dəfə bura gələndə özünü nağıla düşmüş kimi hiss edirdi.

Hündür vitrinlər, yumşaq işıq, qüsursuz geyindirilmiş manekenlər, iri güzgülər və bahalı ətirlərin ətri ona, demək olar, sehrli təsir bağışlayırdı. Banu butiklərin şüşə qapıları arxasında sərgilənən əşyaların istənilən qızı daha xoşbəxt edə biləcəyinə inanırdı.

Bir az əvvəl o, dərsdə oturub saatı səbirsizliklə izləyir, tezliklə evə çatmağı arzulayırdı. İndi isə sanki tamam dəyişmişdi: yerişi daha inamlı olmuş, baxışları canlanmış, dodaqlarında razı təbəssüm yaranmışdı.

Burada özünü azad, gözəl və, demək olar, toxunulmaz hiss edirdi — elə bil ticarət mərkəzinin hüdudlarından kənarda bütün qayğılar qalmışdı.

Vitrinlərin qarşısından keçərək yeni kolleksiyalara baxır, xüsusilə xoşuna gələn əşyaların yanında dayanırdı. Endirimlərin olmaması və yaxınlıqda heç bir bayramın gözlənilməməsi belə, ona alış-veriş üçün yeni bəhanələr tapmağa mane olmurdu.

— Qızlar, bu ayaqqabılara baxın! — o, qəfil səsləndi.

Nərgiz heç başını da çevirmədi.

— Yox.

— Heç baxmamısan axı!

— Baxmağa ehtiyac yoxdur. Onsuz da bilirəm ki, onlar sənə lazımdır.

— Necə də gözəldirlər!

— Sənin evində onsuz da gözəl ayaqqabılar var.

— Amma bunlardan yoxdur.

Nərgiz nəhayət vitrinə baxıb dərindən ah çəkdi.

— Əlbəttə, yoxdur. Çünki bu, başqa bir cütdür.

Banu tam arxayınlıqla başını tərpətdi.

— Bax, elə mən də bunu deyirəm.

Rəfiqələr yenidən gülüşdülər və gəzintilərinə davam etdilər. Yeni kolleksiyalardan tutmuş məzun gecəsi geyiminə hansı rəngdə dırnaq boyasının daha çox yaraşacağına qədər hər şeydən danışırdılar.

Ancaq bir neçə dəqiqə sonra Banu keçidin ortasında qəfil dayandı. Leyla az qala ona çırpılacaqdı və təəccüblə rəfiqəsinə çevrildi.

— Nə oldu?

Banu cavab vermədi. Yanında kimsənin olduğunu unutmuş kimi qarşıya baxırdı. Baxışlarında elə bir ifadə vardı ki, Nərgizlə Leyla istər-istəməz susub onun baxdığı istiqamətə çevrildilər.

Butiklərdən birinin şüşə vitrininin arxasında axşam donu geyinmiş maneken dayanmışdı.

Zümrüdü rəngdə.

Qızlar bir neçə saniyə söz tapa bilmədən ona baxdılar.

Dərin yaşıl rəng vitrin işığının altında zərifcə parıldayır, müxtəlif yaşıl çalarlı daşlarla bəzədilmiş detalları sanki qiymətli şeh damcıları kimi sayrışırdı. Zərif korset bədən quruluşunu vurğulayır, beldən aşağı süzülən yumşaq parça qırışları isə dona yüngüllük və ahəngdar hərəkət verirdi. Donun üzərində artıq heç nə yox idi. Məhz bu təmkinli dəbdəbə onu xüsusilə gözəl edirdi.

Banu nəfəsini içinə çəkdi.

Bu, sadəcə gözəl bir don deyildi. Banu məzun gecəsini xəyal edərkən arzuladığı hər şey onda təcəssüm tapmışdı: heyranlıq dolu baxışlar, qüsursuz fotolar və heç olmasa bir axşam bütün dünyanın ona məxsus olduğu hissi.

— Mən bunu istəyirəm... — nəhayət, o, güclə eşidiləcək səslə dilləndi.

— Biz də, — Nərgizlə Leyla, demək olar, eyni anda cavab verdilər.

Rəfiqələr bir-birinə baxdılar, sonra hər üçü qətiyyətlə butikin qapısına tərəf yönəldi.

İçəridə onları orta yaşlı, saç düzümü qüsursuz və sifətində sakit, peşəkar mehribanlıq ifadəsi olan satıcı qadın qarşıladı. O, Leylanın sualını diqqətlə dinləyib qızların baxışlarını özünə çəkən dona tərəf çevrildi.

— Bunun qiyməti nə qədərdir? — Leyla soruşdu.

— Dörd yüz doxsan doqquz manat.

Banu daxilən üşüdü.

Nərgiz gözlərini bərəltdi, əvvəl dona, sonra rəfiqələrinə baxdı.

— Dörd yüz doxsan doqquz? Lap acgöz imişlər! Beş yüz manata çatmağa cəmi bir manat çatmır. Yəqin, bunu qəsdən belə qoyublar ki, özümüzü az qala milyonçu hesab edək.

Leyla astadan güldü, amma Banu zarafat edəcək halda deyildi.

Dörd yüz doxsan doqquz manat.

O, atasından bu məbləği istəyə bilib-bilməyəcəyini götür-qoy etdi. Çətin. Atası bir donun bu qədər baha olduğunu eşidəndə yəqin təəccüblənəcək, hətta alış-verişi müzakirə etməyə belə razı olmayacaqdı. Anası da, çox güman, imtina edəcəkdi.

Bununla belə, cəhd etməyə dəyərdi.

Banu telefonunu çıxarıb anasının nömrəsini yığdı. Çağırış siqnalları səslənərkən ürəyi elə bərk döyünürdü ki, ona elə gəlirdi, ətrafdakılar da bu döyüntünü eşidirlər.

Nəhayət, anası cavab verdi.

— Bəli, canım.

— Salam, ana! Necəsən?

— Yaxşıyam, sağ ol. Artıq evə gedirsən? Səni isti şam yeməyi gözləyir. Yoxsa yenə qızlarla mağazaya girmisiniz?

— Hə, ana... — Banu həyəcanla udqundu. — Anacan, belə bir məsələ var...

— Qoy təxmin edim: sənə pul lazımdır. Bu dəfə nə görmüsən? — Anasının səsində tanış istehza duyuldu.

Bu, Banunu bir az ürəkləndirdi. Cəsarətini toplayıb daha sürətlə danışmağa başladı; sanki sözləri çox seçib gecikərsə, anasını razı sala bilməyəcəkdi.

— Anacan, burada elə bir don var ki! Nə qədər gözəl olduğunu təsəvvür belə edə bilməzsən. Mən həmişə məhz belə bir don arzulamışam. Onu məzun gecəsində geyinməyi çox istəyirəm. Xahiş edirəm, almağıma icazə ver. Bu, mənim üçün həqiqətən çox vacibdir.