Апошні алгарытм

– Дзе ты гэты міелафон надыбаў? Таксама ў дзеда Кірмаша выдурыў?

Няхай мне яшчэ скажа, што з-пад самага носа касмічных піратаў сцягнуў. Травень не ведаў, што гэта за міелафон і пры чым тут касмічныя піраты, але, відаць, сэнс зразумеў.

– Абмежавальнік не чапаю, інакш даўно б з глузду з'ехаў. Транслятар перадае сэнс толькі таго, што вымаўляеш.

Знайшоў дурня. Я забегаў вакол, размахваючы рукамі.

– Навошта тады хаваў ад мяне?!

– Табе і так на сёння хапіла, усё адразу не змесціш.

– Добры ж ты гуманіст! Скажы, як цяпер быць побач з табой? На колькі крокаў мне адысці?

Выкрадальнік думак выцягнуўся ў гамаку, заплюшчыў вочы, адну руку закінуў за галаву, а другой ізноў зацерабіў травіну, што звісала на лоб.

– Вось ты даведаешся, што насамрэч думаюць пра цябе твае найлепшыя сябры, – прамовіў ён ляніва. – Ты гэта вытрымаеш?

– Вытрымаю!

– Ну, няхай вытрымаеш. Колькі ў цябе сяброў застанецца? Як новых сабе набудзеш?

– Мы яшчэ не сябры, табе нішто не замінае мяне падслухваць!

Травіна адарвалася, пакруцілася сіратліва ў пальцах і адляцела ўбок. Пасля гэтай дэпіляцыі Травень узяўся разглядаць неабрэзаныя пазногці – адзін з іх быў зламаны.

– І суседзяў будзеш праз прыцэл разглядаць, – дадаў ён.

– Вось суседзям у галаву і не зашкодзіла б залезці!

– Яны з табою ветліва вітаюцца, а думаюць зусім інакш.

– Галоўнае, што я думаю!

Суразмоўца быццам не чуў мяне:

– А колькі ў цябе сваякоў? Вось, лічы, ты ніводнага на парог не пусціш. Усе іх думкі па тваім камфортным сусвеціку ўраганам пройдуцца. З аднаго боку добра, перастанеш жыць ілюзіямі. А з другога – яно табе трэба?

Травень замоўк, потым рашуча паставіў кропку:

– І я не Бог, каб ведаць усе думкі ды застацца пры сваім розуме.

Кажуць, што ад моцнага стрэсу губляюць сон.

Не ведаю, у мяне атрымалася наадварот – я адключыўся. Нібы выцягнулі шнур. Мабыць, радыкальны ўзлом светаўспрымання патрабаваў перазагрузкі. Па маім камфортным сусвеціку нібы ўраган прайшоўся, вывярнуўшы з коранем усё, што можна.

Прачнуўся я ад таго, што нехта парохкваў пад гамаком.

– Стас, гэта ты пра абед падумаў? – прабіўся праз дрымоту сонны голас Траўня.

– Пра які яшчэ абед? – Я прадраў вочы, павярнуўся, каб глянуць, хто там круціцца – гамак перакуліў мяне проста на парсюка.

Той выдаў моцны віск і рвануўся ўбок. Травень весела зарагатаў:

– Вось да цябе і свінства прыбыло – чытае думкі без усялякага транслятара!

Уладальнік віску адбег на бяспечную адлегласць і натапырыўся, паглядаючы на мяне маленькімі вочкамі. Цёмна-буры, шчацінаваты, з выразнымі ікламі кабанчык. Усяго каля паўметра ў карку. Не зразумець: яшчэ падсвінак ці ўжо дарослы кабан? Мяркуючы па іклах, ужо дарослы, проста астраўная карлікавасць не дала падняцца вышэй над зямлёй.

Лабрык, які павінен быў папярэдзіць пра ўварванне, імкнуўся пасябраваць з нечаканым госцем, калі не кроўна пабратацца.

– Вось абед і сам прыйшоў. – Я радасна пацёр рукі. – Нясі свой мушкет! Ці чым ты там іх здабываеш?

Парсюк пагрозліва рохкнуў і наўсякі выпадак адсунуўся яшчэ далей.

– На жаль, Дзічок у наш рацыён не ўваходзіць, – Травень выбраўся з гамака, падышоў да яго і пачухаў шчаціністую хрыбціну. – Год таму знайшоў малым у джунглях, адбіўся ад сям'і. З таго часу так і ходзіць за мной. Прывязаўся, як сабачанё, шкада на абед пускаць.

У адказ даляцела пакрыўжанае рохканне.

Мяркуючы па ўсім, нармальнага абеду тут не знайсці на дзесяткі міль вакол. Голы мармуровы дыск на цурбаке ў хіжыне мог накарміць хіба што непрыемнымі ўспамінамі.

Колькі мы праспалі? Гадзіну? Дзве? Ці ўсе тры?

Сонца хілілася да захаду. Спёка паступова сунімалася, а з акіяна павеяў прахалодны брыз. Паверхня лагуны пасінела, пакаціліся лёгкія хвалі. Пачаўся адліў, агаляючы палосы мокрага пяску.

Травень схадзіў у сваю бамбукавую хаціну і вярнуўся з невялікім гарпуном. Крытычна агледзеў мяне з галавы да ног, пасля вынес вердыкт:

– Сёння з цябе рыбак ужо аніякі, будзеш даваць парады з берага.

– Якія яшчэ парады?

– Ну як якія – тыя, што з дывана лепш відаць! – засмяўся ён і рушыў у ваду.

Мая скура ўжо ўзялася нездаровай, яркай чырванню, асабліва на плячах. Таму мне заставалася толькі сачыць, як недзе далёка ад берага то знікае, то зноў вынырвае зялёная чупрына. Над плыўцом закружыў чорны фрэгат з белай грудкай – яго метровыя крылы злавесна разрэзалі паветра.

І сапраўды, вельмі карцела даваць парады. Я быў упэўнены, што трымаць трэба правей, вунь на тую шырокую смарагдавую пляміну – там здабыча толькі і чакала, калі па яе прыйдуць. Мінула з паўгадзіны. Недагадлівы лавец усё ніяк не паварочваў да падводнага кландайку, аж вось уверх пераможна ўскінулася рука з гарпуном – на ім забілася вялікая рыбіна. Фрэгат рынуўся было ўніз, на лёгкую здабычу, але ля самай вады перадумаў і зноў узвіўся ўгору.

Да берага Травень дабраўся, заціснуўшы рыбіну ў зубах.

Гэта была кефаль. Магутнае цела, цёмная сінявата-зялёная спінка, бокі і брушка адлівалі жывым срэбрам. Велічынёй амаль з руку, каля чатырох кілаграмаў. Дакладны ўдар гарпуна прыйшоўся ў бок – проста за жабрамі, не даўшы ніводнага шансу сысці ў глыбіню.

Добра, што нічога не паспеў параіць.

– Ну, што глядзіш? Бяжы па гаршок! – загадаў здабытчык.

Калі я вярнуўся з адзіным бітым гаршком на ўвесь востраў, Лабрык і Дзічок ужо спрачаліся за абавязак вартаўніка. Ахова выпала мне. Пакуль Травень цягаў ламачча з зараснікаў, я сцярог рыбу і ад фрэгатаў зверху, і ад саміх кандыдатаў у вартаўнікі.

Ламачча склалі на старое кастрышча. Знізу – найдрабнейшае, вышэй – таўсцейшае сучча. Пад самы ніз напхалі сухога какосавага валакна.

Я чакаў, што зараз з'явіцца трут, крэмень, крэсіва ці, яшчэ лепш, давядзецца да крывавых мазалёў церці палачку аб якую-небудзь трэску. Хітра падмігнуўшы, мой нядаўні госць выцягнуў запалкі барысаўскай фабрыкі. Запалак там заставалася роўна столькі, колькі я пакінуў апошнім разам на кухоннай паліцы.

– Я сёе-тое ў вас запазычыў, – бясхітрасна растлумачыў Травень.

Хутка затрашчаў агонь, пад пальмамі папоўз горкі дым. Прыгажуня-кефаль лягла на мармуровы стол, які прыціснуўся да бамбукавага курэня звонку.

Пасаду галоўнага мясніка даручылі мне.

– Стой, так ніхто не робіць, – Травень перахапіў нож пры першай жа спробе. – Трэба вось так, ад галавы да хваста!

Спрытна арудуючы, ён за хвіліну ўправіўся з рыбінай. Галава і вантробы паляцелі шчасліваму Дзічку. Тушку мы вымылі ў марской вадзе, старанна вычысціўшы нутро ад чорнай плёнкі. Затым цалкам завярнулі ў шырокі бананавы ліст.

Сонца тым часам скацілася да гарызонту. У тропіках яно садзіцца хутка. Аранжава-чырвоны дыск дакрануўся да далёкага мысу – і паверхня лагуны ператварылася ў расплаўленую медзь. Неба заліло цёплым залацістым святлом, а белыя воблакі ўспыхнулі знізу чырванню. Кучавыя горы, здавалася, нерухома завіслі ў вышыні распаленымі кручамі.

Хвілін праз дваццаць палымянны шар патануў у бязмежным акіяне. Даменная печ лагуны пагасла, пацямнелі грабяні хваль. Пажар у воблаках пратрымаўся даўжэй, але хутка дагарэў і ён. І пляж, і лагуну, і сінь акіяна разам накрыла кароткае сутонне. Далёкі прыбой растварыўся ў змроку. Густа-фіялетавае неба раскрэслілі чорныя графічныя сілуэты пальмаў.

З'явіліся першыя зоркі.

Калі нагарэла жару, Травень адгроб галавешкі, раскапаў гарачы пясок і паклаў загорнутую рыбіну ў гатовую печку-ямінку. Прысыпаў зверху, насунуў бліжэй вугельчыкі і нагрэтыя камяні.

Мы вырашылі прайсціся.

Адліў дасягнуў свайго піку. Паміж сілуэтамі пальмаў і амаль чорнай вадой засталася шырокая светлая паласа, на якой блішчалі лужыны.

Над намі ва ўсёй першазданнай раскошы раскінуўся нябесны купал. На чорным аксаміце высыпала безліч дыяментаў. Яркія, вялікія і недасяжныя. Іх тут зіхацела значна больш, чым у нашых шыротах. Млечны Шлях на гэтым небе пралягаў вышэй, амаль над самай галавой – зорная рака велічава сцякала да краю небасхілу.

З надыходам ночы пахі солі, ёду і выкінутых водарасцей сталі выразнейшымі. Цыкалі цвыркуны, недзе стагналі буравеснікі, з зараснікаў даляталі крыкі невядомых птушак. І няспынны, далёкі рокат прыбою.

У цёмнай глыбіні раз-пораз спалахвалі шлейфы блакітных іскраў.

Я да каленяў зайшоў у ваду – мае ногі ахутала мяккае, зелянавата-блакітнае ззянне. Сунуў рукі – і яны таксама апынуліся ў светлавых каконах. Нявідзімыя светлякі на нейкі момант ажывалі, быццам самі хацелі разглядзець, што ўварвалася ў іх калонію, а потым гаслі. Я пабег па плыткаводдзі – быццам па мінным полі: кожны крок выбухаў блакітнымі сполахамі, пакідаючы ззаду ланцужок згасальных слядоў.

Мяне дагнаў трывожны вокліч:

– Я б табе не раіў тут бегаць – наступіш на ската!

Я стаў як укопаны. Сам дарадца спакойна пабрыў па вадзе, засмяяўся і адкрыў таямніцу:

– Хадзі як дзед, не адрывай ног. Скат пачуе вібрацыю і сам адпаўзе.

Потым мы плавалі ў гэтым фантастычным ззянні. Кожны ўзмах рукі, кожны рух спараджаў мігатлівае воблака, якое то дзялілася, калі мы разыходзіліся, то зноў злівалася ў адно цэлае.

Калі мы вярнуліся – вячэра ўжо была гатовая. Дзічок кудысьці знік.

Травень выграб з пяску гарачы скрутак і развярнуў яго на мармуровым стале. Пад пальмамі паплыў водар пячонай рыбы.

У жываце забурчэла. З самага ранку ён нічога не бачыў, свае бутэрброды я пакінуў у заплечніку ля дзвярэй.

Пакуль апетытныя кавалкі стылі, галоўны кухмістар збегаў у джунглі і вярнуўся з гронам дзікіх бананаў: дробныя, зялёныя, больш цвёрдыя, затое дарэмныя.

Я накінуўся як воўк.

Лабрадору дасталася трэцяя частка. Толькі вось мы памыліліся, аддаўшы адразу ўсё. Лабрык, як і ўсе сабакі, ніколі не жуе: неімаверна душачыся, пракаўтнуў сваю порцыю амаль імгненна. Потым гэты намінант на "Оскара" ізноў пусціў у ход увесь свой акцёрскі талент: ад неверагодна благальных вачэй да штурхання носам пад руку і кранальных узмахаў лапай. І ні кроплі сораму за цэлую палку сервелату.

З-за далёкага мысу на ўсходзе выкаціўся вялікі чырвона-аранжавы дыск, праклаў да берага залацістую сцежку. Зоркі адразу памерклі. Неўзабаве свяціла паднялося вышэй, паменшылася, пабялела і заззяла на ўсю моц. Чорная паверхня лагуны засрэбралася. Ствалы пальмаў выразна акрэсліліся, на белы пясок ляглі перыстыя ўзоры. Стала відаць нават нашыя сляды.

Востраў ахутала халоднае містычнае святло. У гэтай глыбокай таемнай цішыні застыла ўсё, замоўклі нават птушкі, толькі чуўся лёгкі плёск хваль.

Травень пацягваў сок з арэха, насалоджваўся жыццём: тым, што сёння кудысьці сцягаўся; што на стале ежа, якую здабыў відавочна не быдлячай працай; што спякоту змяніла прахалода; што гэтыя два чужынцы бавяць яго...

Усё яго задавальняла.

– Ведаеш, мы ўжо больш за паўстагоддзя таму на Месяц высадзіліся, – пахваліўся я. – Пакінулі там сляды, сцяг паставілі. А ў вас як?

– Нам туды нельга.

– Чаму? Няма на чым лётаць?

– Нельга туды лётаць, – адрэзаў Травень.

Усяму свой час, як казаў Эклесіяст... час маўчаць, і час гаварыць. Лепш пачакаць – само адкрыецца.

– Ну нельга дык нельга, – пагадзіўся я. – Ды і там нічога цікавага няма, адны кратэры і каменне... Слухай, у вас гэтыя ізалятары можна так проста ў краме купіць?

– Толькі кантрабанда.

– Значыць, ёсць магчымасць?

– Дзве манеты аддаў за гэтую магчымасць.

Травень чамусьці не імкнуўся выдаваць мясцовыя таямніцы.

– Здаецца, дзве манеты – гэта не так і шмат, у нас цэлыя заробкі аддаюць, каб толькі на мора з'ездзіць. Пакажаш манеты?

– Ды вось яна, ты на ёй свінячыш, – засмяяўся турыст-міжсусветнік і пастукаў сваім пярсцёнкам па мармуровым стале, які быў зашмальцаваны рыбіным тлушчам і заліты ліпкім сокам.

– Што?! Гэта манета? – не паверыў я.

– Як бачыш.

– Ізноў жартуеш? Яна ж больш за метар! Дзе такую кішэню знайсці?

– А навошта ў кішэню?

– Яе цэлым гуртам каціць трэба!

– Ага, затое і не скрадзеш.

Уладальнік гэтага вялікага наміналу падняўся і падвёў мяне да дзвюх большых манет, на трэць укопаных у зямлю, ласкава пагладзіў па мармуры.

– Не абавязкова кудысьці каціць, вось, яны мне ўжо не належаць, – паведаміў Травень. – Яшчэ адна на дне ляжыць – гадоў дваццаць таму там плыт перавярнуўся. Я тую ўтопленіцу месяц таму набыў за чорную пярліну, а потым абмяняў на адну цацку ў дзеда Кірмаша.

– Як гэта, на дне ляжыць і з абарачэння не выходзіць?

– Каму так хочацца ля парога чатыры тоны паставіць – хай лезе і выцягвае.

У ва мне прачнуўся ўнутраны зладзюжка:

– Ведаеш, можна збыць манету, а потым схаваць так, што ніхто не знойдзе!

– Ага, хавай, калі няма чым заняцца.

– Чаму?

– Ніхто шукаць не будзе, манета без цябе пойдзе далей па руках.

– А што, калі раструшчыць на дробныя кавалкі? – забурчаў сабака на сене. – Калі на пыл сцерці, што тады?

Травень уздыхнуў, мабыць, я яго ўжо добра дапёк.

– Кошт не ў каменні. Ён у самім факце з'яўлення гэтай манеты на свет. Тады, калі яе выцесалі ў мармуровым кар'еры. Яна фіксуецца адразу ж пасля першага разліку.

– І дзе яна фіксуецца?

– Ды нідзе. – Травень паглядзеў на мяне, разгубленнга, і пастукаў пальцам па скроні. – Вось тут, калі цяжка ўявіць інакш.

Я налічыў на адкрытым усім вятрам рахунку аж дзевяць гэтых манет, ды яшчэ адна ў хіжыне, таксама засвінячаная. Паспрабуй абчысці. Ні рукамі, ні трактарам: вусныя транзакцыі – гэта наша ўсё. Калі ў гэтым свеце ўмеюць думкі чытаць, то банкі могуць адпачываць.

– Дык гэта ж блокчэйн! – Мне аж дух захапіла, хоць, здавалася, пасля сённяшняга ўжо цяжка было чаму-небудзь здзівіцца.

– Ага, блокчэйн.

Пастка

Транслятар, на дзіва, знайшоў блокчэйн у памяці Траўня.

Праўда, па якім курсу хадзілі двухметровыя манеты і што на іх можна купіць – я так і не зразумеў.

Шчыра кажучы, Травень не асабліва хацеў усё растлумачыць. Ён раптам замкнуўся, адказваў неахвотна, коратка, стаў нейкім задуменным. Мабыць, ужо стаміўся ад мяне.

Размова больш не клеілася, таму я вырашыў прайсціся. Поўны Месяц толькі запрашаў на начны шпацыр.

За мной падаўся Лабрык.

Калі застаешся адзін, прыходзіш неяк да сябе. Прыпыняешся. Заўважаеш тое, што ў мітусні пралятае міма. Мне было не да людажэраў, якія маглі шастаць недзе побач. Калі гэта не чарговы жарт – усё адно не да іх.

Мне стала сумна.

Дагэтуль я ніколі не разумеў герояў, якія, патрапіўшы ў іншы свет, адразу імкнуліся вярнуцца дадому. Так хваляваліся, што зямля курэла пад нагамі. Навошта тады лезці ў парталы? Шукаць прыгоды, каб потым уцякаць ад іх? Сядзелі б далей на дыване.

Але калі ў цябе бацькі, ды іншая радня... Няхай і не заўсёды з імі ладзіш, але ўсё ж такі радня. Нават калі твая кватэра часам нагадвае пляцоўку пад Вердэнам. Заўтра яны вернуцца дадому. Хутчэй за ўсё раней, чым запланавалі, бо з майго тэлефона ніхто не адказвае. Бацька нічога, скажа: «пакрыўдзіўся хлопец, аб'явіў байкот, перахварэе». А вось маці надумае такога, што можа нават адмяніць бронь у гатэлі. Знойдуць ля парога скінуты заплечнік, а пасярод пакоя – абгорткі і куртку на ложку з тэлефонам у кішэні. Званкі сваякам, сябрам ды іншым знаёмым нічога не дадуць. Адсутнасць лабрадора толькі дадасць таямніцы. А што, калі яны ўжо вярнуліся?

Травень яшчэ ні словам не абмовіўся. Здаецца, не з тактоўнасці: яму ўсё адно, дзе я застануся. Але калі ўявіш заплаканую маці ў аддзеле міліцыі – сам запросішся назад. Уваскрашэнне ў стылі Тома Сойера, дзе ўтапельнікі прыходзяць на сваё ж пахаванне, выглядала б эпічна, але іншым разам.

Цікава, колькі зараз часу? Калі ў гэтым свеце ён адпаведае нашаму, застаецца толькі знайсці гадзіннік.

Я не падумаў, што востраў знаходзіцца на іншым мерыдыяне, а гэта значыць – пасунуўся і павялічыўся сённяшні дзень. Не здагадваўся я і пра тое, што перыяд абарачэння гэтай Зямлі мог адрознівацца ад нашай. Нават калі б ён быў большы ці меншы на дзесятыя долі секунды, розніца пры адліку ад нашай новай эры набегла б на некалькі гадзін.

Як тут ні гадай, трэба было вярнуцца раней.

Толькі я баяўся вяртання.

Дзверы ў гэты сусвет маглі зачыніцца назаўжды.

Хто я такі для Траўня? Ці можна назваць сяброўствам усяго адзін дзень знаёмства? Мы з ім яшчэ не прайшлі ні агонь, ні ваду, каб закласці падмурак чагосьці больш трывалага. Ён мне нічога не павінен. Хутчэй за ўсё, я для яго – як дым з таго вогнішча: з'явіўся на хвіліну і знік без следу. Павесяліцца і забудзе, што быў такі госць. Заўтра прывалачэ іншага Стасіка, з майго ці нейкага яшчэ свету, які не папросіцца назад толькі таму, што бацькі будуць хвалявацца.

Што я змагу прапанаваць?

Паказаць вуліцы Мінска? Ён і так шчаслівы, на гэтым першабытным востраве. Ды і не хапала, каб сюды пачалі цягаць пластык і іншую дрэнь. Тэхналогіі? Якія адстаюць на сотні гадоў ад тых, што ён мае ў кішэнях. З тым жа поспехам Том Соер з дзевятнаццатага стагоддзя можа прапанаваць мне кола на палцы.

Побач ціха трухаў Лабрык. Ён усімі чатырмя лапамі за тое, каб застацца.

Каб быў тэлефон, я б даўно пасадзіў батарэю, здымаючы ўсё запар. А рэшту зараду пакінуў бы на прывітанне.

На фоне сонечнай лагуны просьба не хвалявацца выглядала б пераканаўча. У адрозненне ад абяцання вярнуцца праз пару дзён: я сам сумняваўся, што стрымаю слова. Тыдзень-два, а то і месяц тут праляцяць імгненна, як у Пітэра Пэна. Затое абышлося б без розшуку. Прапанова зберагчы таямніцу была б залішняй: бацька выдатна разумее, што партал канфіскуюць хутчэй, чым высахнуць чарнілы на паперы пратаколу.

Пасля запісу заставалася б толькі паменшыць і прапіхнуць тэлефон у вушка-партал, а следам – два-тры неаблупленыя какосы, якія ўжо ніякі штучны інтэлект не здольны згенерыраваць. Так і бачыў яскравую карціну, як матэрыялізуюцца пасярод стала вялізныя арэхі. Як там ваш ваяж у Гродна? Пабачылі шмат чаго цікавага? Дзякую, што не ўзялі: не сёння-заўтра мае ж уласныя рукі адправілі б іголку на ранейшае месца – на доўгія гады ў цемру касеткі.

Я развярнуўся і пашыбаваў назад.

– Слухай, Травень, на колькі мне можна застацца? – спытаў я з лёту.

Травень, здаецца, задрамаў у гамаку, таму мне давялося паўтарыць.

– Ды хоць назаўсёды, толькі лапці мае не чапай.

– Я табе свае аддам, калі дазволіш, – зарадаваўся я. – У маіх кросах па цвіках можна хадзіць! Я на лецішчы аднаго неяк злавіў, тырчаў з дошкі – і хоць бы што, так з гэтай дошкай і пайшоў...

– Не патрэбныя мне твае кросы, у іх ногі зварацца. – Абнуліў Травень маё мыта. – Жыві, колькі хочаш, ты мне не замінаеш. Хіба што інспектар заявіцца, але можна адбрахацца.

Што за інспектар – мне пакуль было не да гэтага. Мяне несла на сваёй хвалі.

– Ведаеш, мне гэта... – замяўся я. – У цябе аловак ёсць?

– Усякага смецця не збіраю.

– Тады вуглём на какосах напішам! – Я і чакаў нечага падобнага. – Ты можаш іх трохі паменшыць? Трэба паведамленне перакінуць, каб мае з глузду не з'ехалі.

Травень пацёр пальцам нос, потым правае брыво.

– Ізалятара мала засталося? – Унутры нібы спружына сціснулася. Вось гэты востры дэфіцыт паставіў бы мяне перад цяжкім выбарам.

– Партал дэактываваны.

– Як гэта дэактываваны?

– Нехта з таго боку перавярнуў яго.

Нешта ўнутры абарвалося і паляцела далёка-далёка ўніз, нібы ліфт, у якога на самым верхнім паверсе лопнулі ўсе тросы, і ён паімчэў праз цёмную шахту насустрач зямлі. І ў гэтай цеснай кабінцы застылі ў маўклівым крыку людзі-думкі, якія толькі-толькі пачалі будаваць свае мары.

– Гэ-та не-маг-чы-ма, – выдавіў я праз хвіліну. Голас стаў чужым. – Дома нікога не было! Мае толькі заўтра павінны прыехаць!

– Ага, немагчыма. – Травень нават не намагаўся зрабіць хоць які спачувальны выгляд. Спакойна расцягнуўся ў гамаку і ўтапырыўся ў перыстую крону над сабой, скрозь якую прабіваўся Месяц. – Можаш сам праверыць, кантролер на стале.

Я заляцеў у хіжыну, навобмацак знайшоў іголку, размазаўшы ліпкую лужынку па стале яшчэ больш, і выбег назад. Падняў да вачэй. З таго боку вушка віднеліся чорныя абрысы пальмаў, Травень у гамаку, Месяц, горка чырвоных вуглёў, але толькі не мой пакой. Колькі ні вадзіў па баках – аніякіх прыкмет чагосьці іншага.

– Чаму ж ты адразу не сказаў?! – крыкнуў я.

– Хацеў, каб ты выспаўся спакойна. А заўтра ўжо перажывай, колькі хочаш.

Мабыць, я пабялеў, як гэты Месяц у небе, бо, зірнуўшы на мяне, Травень бестурботна махнуў рукой:

– Клопат вялікі, з гэтым парталам. І тут можна пражыць. Рыбы хапае, крабаў хапае, будзем за жэмчугам ныраць. Жаніцца захочаш – выкрадзем табе прыгажуню ў людажэраў, перавучым гатаваць па-нашаму.

– Ты хацеў... клопат вялікі... – Я апусціўся на пясок побач.

Перад вачыма ўсё паплыло. Зазвінела ў вушах.

Хто ж здагадаецца пакласці патрэбным бокам гэтую дурную іголку? А калі яна вернецца на сваё ранейшае месца... Паўвеку праляжала ў касетцы і яшчэ столькі там праляжыць, нікому не патрэбная. А то і зусім на сметнік выкінуць: бацька не любіў захарашчваць жытло, заўсёды імкнуўся выселіць старыя рэчы. Каб маці яго не стрымлівала, то і молі не было б чаго ў нас рабіць.

Калі гэта адзіны партал у мой свет – я тут назаўсёды.

– Спадзяюся, ты мяне Чацвяргом не назавеш, – уздыхнуў я пасля доўгага маўчання.

– Чаму гэта я мушу называць цябе Чацвяргом?

– Таму што сёння чацвер, а не пятніца, – падкрэсліў я. – Ведаеш, у нашага Рабінзона Круза было больш шанцаў вярнуцца дадому... Разумееш? Дваццаць сем гадоў на востраве – гэта не ўсё жыццё! Гэта хоць нейкая, але была надзея!

Не ведаю, як там стараўся транслятар, які сэнс даводзіў да рамантыка-валацугі, але той зразумеў, што я такі самы нудзяр, як у тых кніжках: не паспеў надыхацца рамантыкай, а ўжо захацеў дадому. Цяпер усе астатнія дні буду толькі гэтым і жыць.

– Ды не хвалюйся ты, падумаем, пашукаем, мо што і трапіцца, – Травень закінуў рукі за галаву. – Сходзім да дзеда Кірмаша, у яго ўсялякага дабра хапае. Клопат вялікі!

Мы з Колькам стаялі на даху нашага дзевяціпавярховага дома. Я трымаў у руках медальён-міелафон і круціў рэгулятар пад срэбраным вечкам, прыслухоўваючыся да думак сябра.

«Што гэты белабрысы задохлік там усё круціць?» – неўзабаве пачуў я вынік тонкай налады.

Гэта я – задохлік?! Ды яшчэ белабрысы? Мы ж цябе колькі разоў з сабой на возера бралі! Мой бацька ніколі не пярэчыў, а ты, паскуда, пра мяне... Свайго бацькі няма, дык вырашыў майго прысабечыць?

«Каб на возера з сабой не бралі, то я б гэтага дурня даўно паслаў лесам» – здзекліва данеслася з медальёна.

Я не вытрымаў і з усёй сілы ўрэзаў Кольку па сківіцы. Той у даўгу не застаўся – даў у адказ. І мы счапіліся, як вясновыя каты, пакаціліся па даху, тузаючы адзін аднаго. Недзе побач загрымацеў трамвай. Мы пачалі хутка памяншацца.

– Ну што я табе казаў? – зароў я пераможна, ухапіўшы найлепшага сябра за грудкі. – Бачыш? Мы памяншаліся! І Травень быў, і ў лагуне мы купаліся! А ты, дурань, мне больш ніхто!

У гэты момант аднекуль наляцела гіганцкая страказа, вырвала мяне з моцных рук Колькі і панясла над горадам. Проста да школы, дзе на парадным ганку стаяла Ніна Іванаўна і строга глядзела на мяне, прытрымліваючы акуляры адным пальцам.

– Бяляк, без бацькоў можаш больш не з'яўляцца, – металічным голасам адчаканіла яна. – Нават не думай! Не пушчу!

Спрабаваў адказаць, што іголку нехта паклаў не тым бокам, але мой крык захрас у грудзях... І ў гэты момант нешта ляснула над самым вухам.

Я расплюшчыў вочы. Непраглядная цемра. Дзе ложак? Дзе вакно? Дзе цьмяное святло начной вуліцы? Рэзкі халодны спалах выхапіў каленчатыя бамбукавыя ствалы. Другі спалах, даўжэйшы, дазволіў разгледзець, што ляжу проста на падлозе, на голай цыноўцы. Побач злева нехта спаў. У нагах скруціўся Лабрык – сілуэт яго ўзнятай галавы на імгненне акрэсліўся на фоне рашэцістай сцяны. Раскаціўся працяглы грукат грому.