Դեպի երջանկություն տանող փշոտ ուղին

Մագդա Վան

Դեպի երջանկություն տանող փշոտ ուղին

Глава 1. ՏՈՀՄԱԿԱՆ

ԲԼՈՒՐՆԵՐԻ ԿԱՏԱՐՆԵՐԻՆ

ՀԱՌԱՋԱԲԱՆ

… Հեռու խցերից , գաղտնի անկյուններից

Հանեցի խոսքս , ինչպես ջրհորի հատակից :

Գրեցի նրանց համար , ովքեր նոր են կյանք մտնում ,

Ինչպես և նրանց , ովքեր ապրել են ու հասունացել ,

Նրանց համար , ովքեր իրենց երկրային ուղին են ավարտում

Եվ անցնում են ճակատագրական սահմանը :

Արդարների համար գրեցի ես և մեղավորների ,

Սփոփողների և անսփոփների ,

Ե՛վ դատողների , և՛ դատապարտվածների ,

Զղջացողների և մեղքով գերվածների ,

Առաքինիների և չարագործների ,

Կուսակրոնների և շնացողների ,

Բոլորի համար՝ տոհմիկների և աննշանների ,

Հարստահարված ստրուկների և մեծաշուք իշխանների ,

Գրեցի հավասարապես այրերի ու կանանց համար ,

Նրանց , ովքեր խոնարհված են , և նրանց , ովքեր վեր հառնած ,

Տիրակալների և հպատակների ,

Վիրավորողների և վիրավորվածների ,

Նրանց համար , ովքեր սփոփում էին , և ովքեր սփոփվեցին :

Գրեցի հավասարապես փոքրերի ու մեծերի համար ,

Քաղաքացիների և կիսավայրենի լեռնականների ,

Եվ նրա համար , ով բարձրագույն տիրակալն է ,

Ում դատավորը միայն Աստված է ինքը .

Ունայն մարդկանց և բարեգործների համար ,

Միայնակյացների , սուրբ ճգնավորների համար :

Եվ տողերը , լի իմ տառապանքով ,

Թող որևէ մեկի համար խրատ դառնան :

Թող դառն մեղքի մեջ զղջացողը

Իմ գրվածքներում սփոփանք գտնի :

Թող իմ աշխատանքը , իմ ջանասիրությունը

Ի շահ իրեն շրջի ցանկացած մարդ …

Գրիգոր Նարեկացի , X դար

« Մատյան ողբերգության »

Գլուխ 1. ՏՈՀՄԱԿԱՆ ԲԼՈՒՐՆԵՐԻ ԿԱՏԱՐՆԵՐԻՆ

Ավտոմեքենաների հսկայական հոսքը մայրուղով սլանում էր դեպի Սանտա Բարբարա: Մեքենաները, շարժվելով անվերջանալի շարանով, քարանում էին տոթ խցանումների մեջ: Փրկվելով ամառային տապից՝ մարդիկ շտապում էին դեպի ափամերձ գոտի. բոլորին ձգում էր օվկիանոսի ալիքների զովությունը: Շատերը ուղևորվում էին Սանտա Ինեսի հովիտ՝ դեպի Կաչումա լիճը, որպեսզի հանգստյան օրերն անցկացնեն բնության գրկում: Վերջին շրջանում անտանելի շոգ էր. արևը կիզում էր ամբողջ թափով, օդը կարծես շիկացած լիներ, և շնչելը դարձել էր անհնարին ծանր: Անամպ կապույտ երկինքն արտացոլվում էր անեզր ջրերի մեջ, իսկ փրփրադեզ ալիքները աղմուկով բախվում էին զառիթափ ափին՝ օրորելով ու հեռու տանելով կենցաղային բոլոր հոգսերը:

Ճանապարհի վրայով, ինչպես մի հսկայական արծաթաթև թռչուն, խլացած մռնչյունով սլացավ ինքնաթիռը: Այն կուրս էր վերցրել դեպի լեռնաշղթաները: Շքեղ մասնավոր հանրանավում գտնվում էր Թոմասների ընտանիքը՝ ոսկու հանքերի սեփականատեր Ռիչարդը, նրա կողակից Մարգարիտան և երկվորյակները՝ Դանիելան ու Դևիդը:

Թոմասների ամուսնական զույգի դուստրն ու որդին գերազանցությամբ ավարտել էին դպրոցը և ընդունվել Հարվարդի համալսարան: Ընտանիքի համար այս իրադարձությունը չափազանց ուրախալի էր: Դանիելայի և Դևիդի առջև բացվում էր կյանքի մի նոր ուղի, և նրանք անհամբերությամբ սպասում էին մեկնման օրվան: Այս կապակցությամբ Սանտա Բարբարայի արվարձաններում՝ նրանց լեռնային վիլլայում, նախատեսվում էր հանդիսավոր պարահանդես:

Ռիչարդի հիսունհինգ տարին վերջերս էր լրացել: Չնայած ալեհերքին՝ նա իր տարիքից շատ ավելի երիտասարդ տեսք ուներ: Որպես իսկական արիստոկրատ և մեծահարուստ՝ նա անթերի խնամված էր: Նրա անամպ երկնքի պես կապույտ աչքերը ճառագում էին բարությամբ ու ջերմությամբ: Ռիչարդը նստած էր փափուկ բազկաթոռին՝ կնոջ կողքին, ում անսահման սիրում էր համատեղ կյանքի բոլոր տարիներին: Նա իր ափերի մեջ էր պահում նրա ձյունաթույր ձեռքը: Ճակատագիրը նրանց պարգևել էր մաքուր, խորը սեր: Մարգարիտան հիսունին մոտ էր, սակայն նրա դեմքին ոչ մի կնճիռ չկար, և Ռիչարդը հաճախ էր կրկնում. «Տարիները չեն դիպչում քեզ, սե՛ր իմ»:

Մարգարիտան ի պատասխան բարձրաձայն ծիծաղում էր: Ազնվացեղ ճերմակով երանգավորված շագանակագույն վարսերը ալիքներով թափվում էին նրա ուսերին: Ծովային երանգով նրա զմրուխտե աչքերն ու խիտ ու մուգ թարթիչները գերում էին միանգամից: Դեմքի նուրբ օվալը, ուղիղ քիթը և հյութեղ կեռասագույն շրթունքները լրացնում էին կատարյալ կերպարը: Երբ նա ժպտում էր, սպիտակ ատամների շարքը փայլփլում էր մարգարտյա շողով: Նա Ռիչարդի կյանքի իմաստն էր՝ լցնելով նրա օրերը երջանկությամբ՝ անցյալի բոլոր փորձություններից հետո:

Ինքնաթիռը բարձրանում էր ավելի ու ավելի վեր: Մարգարիտան խաղաղությամբ հենեց գլուխն ամուսնու ուսին, իսկ երկվորյակները աշխուժորեն վիճում էին ինչ-որ բանի շուրջ: Վերջապես ստյուարդուհին հայտարարեց վայրէջքի նախապատրաստման մասին: Հեռվում՝ կանաչ բլուրների միջև, երևաց նրանց տոհմական կալվածքը՝ շրջապատված բարձր գրանիտե պատով և դարավոր ծառերով:

Հանրանավը մեղմորեն հպվեց վայրէջքի գոտուն ու լռեց: Ուղևորները շնորհակալություն հայտնեցին անձնակազմին և իջան նավասանդուղքով՝ ընդառաջ նուրբ քամուն: Բարձր տրամադրությամբ նրանք նստեցին սպասող լիմուզինները, որոնք դուրս եկան մասնավոր օդանավակայանի տարածքից: Կես մղոն անց մեքենաները կանգնեցին զանգվածեղ դարբնագործ դարպասների մոտ: Պահապանը ջերմորեն ներս թողեց շարասյունը:

Աջ ու ձախ ձգվում էին խնամված սիզամարգերը, որոնք խայտաբղետ էին ծաղկաթմբերով: Անտառեզրին շքեղորեն ծաղկել էին սպիտակ բուգենվիլիայի և մանուշակագույն ժակարանդայի փարթամ թփերը: Առջևում գտնվում էր ծածկված կայանատեղին և իսպանական ոճով հյուրատունը՝ զմրուխտե ապակուց պատրաստված ճակատամասով, որը հիշեցնում էր բյուրեղյա դղյակ: Փոքր-ինչ խորքում վեր էր խոյանում բարոկկո ոճով կառուցված սպիտակ մարմարյա երեքհարկանի գլխավոր պալատը: Այն զարդարված էր սյուներով, պատուհանների նախշավոր ոսկեզօծ ծեփածոներով և բազրիքներով լայն հանդիսավոր սանդուղքով, իսկ դրա երկու կողմերում դրված էին անտիկ սկահակներ՝ սպիտակ ու վարդագույն շուշաններով:

Սանդուղքի առջև կարկաչում էր շատրվանը. դրա կենտրոնում գտնվող գավաթը ջրով էր լցվում գրկախառնված հրեշտակների ուսերին, իսկ կաթիլները շողշողում էին արևի տակ՝ ադամանդների ցայտքերի պես: Ընդարձակ նախասրահում գլխապտույտ բարձրությունից կախված էր բյուրեղապակյա ջահը: Դեպի վեր էին տանում մարմարյա աստիճանները՝ զմրուխտե գորգերով: Նախասրահից բացվում էր անցում դեպի կիսաօվալաձև հանդիսությունների սրահ, որն ուներ ապակեպատ պատ և տեսարան դեպի լճակը:

Այնտեղ արդեն ընթանում էին պարահանդեսի վերջին նախապատրաստությունները: Սենյակները ձևավորված էին վարդագույն և ոսկեգույն երանգներով, հայելապատ պատերով, կլոր սեղաններով և «Դե Լամերի» ապրանքանիշի նրբաճաշակ անգլիական հախճապակիով: Անկյունում դրված էր «Սթեյնվեյ» սպիտակ ռոյալը, իսկ կենտրոնում՝ մարմարյա սալերից պատրաստված խճանկարով շրջապատված կլոր պարահրապարակը:

Անհրաժեշտության դեպքում հանդիսությունների սրահի հայելապատ պատերը հետ էին քաշվում՝ բացելով անցում դեպի բիլիարդի մեծ սենյակ՝ նախատեսված վեց սեղանի համար: Անկյունում տեղավորված էր բարի հաշվասեղանը՝ բազմատեսակ ըմպելիքներով, իսկ կողքին գտնվում էր սպասարկման գոտին. պատրաստի կերակրատեսակներն անաղմուկ բարձրանում էին վերելակով՝ ընդարձակ նկուղային խոհանոցից: Սրահից ձախ կարելի էր անցնել դեպի հանգստի սենյակ՝ պրեֆերանսի համար նախատեսված, կանաչ թավշով պատված սեղաններով: Հարևանությամբ կահավորել էին հարմարավետ ծխասենյակ՝ ծխամորճերի, նարգիլեների և ծխախոտի հազվագյուտ տեսակների հարուստ ընտրանիով, որտեղ նրբագեղ սեղանիկների վրա հյուրերին արդեն սպասում էին բյուրեղապակյա բաժակները:

Պալատի հետնամասի ճակատից այն կողմ տարածվում էր գեղատեսիլ բնական լճակը, իսկ այն սնվում էր սառնորակ լեռնային առվակից: Դրա ջրային հայելու վրայով վեհորեն լողում էին սպիտակ ու սև կարապները: Ափերը միացնում էր թեթև սպիտակ կամուրջը՝ զարդարված հեքիաթային ծաղիկների փարթամ շղթաներից կազմված կամարով:

Ավելի հեռվում՝ տարածված սաղարթների հովանու ներքո, առանձնության մեջ թաքնված էր Թոմաս ամուսինների անձնական առանձնատունը: Դեպի այն տանում էր մի արահետ, որը վերածվում էր պարուրաձև սանդուղքի, որի բազրիքներին քարացել էին վարպետորեն քանդակված երկու մարմարյա աղավնիների արձանիկներ՝ միմյանց ընդառաջ թռչելիս: Սանդուղքից այն կողմ բացվում էր լայն բացատը, որտեղ տնկված էին զարմանահրաշ երանգների թավշյա վարդերի հազվագյուտ տեսակներ: Երկհարկանի դղյակի առջև իր ողջ շքեղությամբ խաղում էր երաժշտական գունավոր շատրվանը: Դրա ծիածանաբեր ցայտքերի միջից երևում էին երկու մարմարյա արձաններ՝ տղամարդը, որը նրբորեն գրկել է կնոջը: Նրանց քարե հանդերձանքի գույնը կախարդականորեն փոխվում էր երաժշտության հնչյունների ներքո՝ ստորջրյա լուսավորության շնորհիվ: Քանդակները մարմնավորում էին տանտերերի խորը սերը: Այս նրբագույն աշխատանքը, որն արժանի էր Միքելանջելոյի դրոշմին, կատարվել էր անվանի քանդակագործի կողմից, ով հրավիրվել էր ուղիղ Հռոմից:

Այս առանձնացված անկյունում ողջ մթնոլորտը տոգորված էր նրբությամբ: Տան ներսում տիրում էր անթերի շքեղություն, որն իրականությունը վերածում էր կախարդական հեքիաթի: Ակնհայտ էր դառնում, որ ամուսինները, ովքեր կարողացել էին ստեղծել նման գեղեցկություն, օժտված էին ոչ միայն մեծ հարստությամբ, այլև հազվագյուտ տաղանդով և մաքուր հոգով:

Глава 2. ՔԼՈՆԴԱՅՔԻ ՊԱՂ ՈՍԿԻՆ

Տասնիններորդ դարի վերջի Անգլիայում՝ Լոնդոնի խուլ արվարձաններից մեկում, ապրում էր Դավիթ Թովմասյանի ընտանիքը. նրանք հայ գաղթականներ էին, որոնք ստիպված էին եղել լքել Եգիպտոսը: Օտարության մեջ կյանքը դաժան էր. Դավիթը ստիպված էր կառչել ցանկացած ծանր աշխատանքից՝ պարզապես մի կտոր հացի փող վաստակելու համար: Օրեցօր ձգվում էր գոյության համար մղվող անվերջանալի պայքարը, իսկ շուտով ճակատագիրը հասցրեց մի նոր հարված: Դավիթի կինը երեխայի էր սպասում, սակայն նրա ուժերը սպառվել էին: Լույս աշխարհ բերելով արու զավակի՝ հյուծված կինը մահացավ:

Վիշտն ու նորածին որդու համար տածած վախը քիչ էր մնում կոտրեին հորը: Նա պետք է և՛ աշխատեր, և՛ մեն-մենակ խնամեր մանկանը: Գթասրտությունից դրդված՝ օգնում էին հարևանները. նրանք հսկում էին փոքրիկին, ում անվանել էին Թադևոս, իսկ անգլիական ձևով՝ Թեդի: Ի զարմանս բոլորի՝ չնայած զրկանքներին, տղան մեծանում էր ամուր ու առողջ:

Նրա ողջ մանկությունն անցավ Լոնդոնի դաժան փողոցներում: Երբ Թադևոսը դարձավ տասներկու տարեկան, զրկվեց նաև հորից: Մնալով կլոր որբ՝ պատանին կատաղի պայքար էր մղում գոյատևման համար: Ի հեճուկս ճակատագրի՝ նա ձգտում էր ամեն գնով ոտքի կանգնել և իրականացնել նվիրական երազանքը՝ մարդ դառնալ ու հարստանալ: Իր շուրջը հավաքելով նույնպիսի անօթևան տղաների՝ Թեդին դրսևորեց առաջնորդի բնավորություն. նա համոզեց ընկերներին չիջնել մինչև գողության մակարդակ, այլ զբաղվել լուրջ գործով:

Շուտով ողջ աշխարհով մեկ տարածվեցին օվկիանոսից այն կողմից ստացված ցնցող լուրերը. Ալյասկայում՝ Քլոնդայքի շրջանում, բռնկվել էր ոսկու տենդը: Թադևոսը հասկացավ. սա իրենց շանսն է: Նա կարողացավ իր երազանքով վառել ընկերներին: Երիտասարդ, ամուր և նպատակասլաց թիմը սկսեց պատրաստվել ճանապարհորդությանը: Այդ տարիներին նավերը դեպի հյուսիս էին մեկնում բերնեբերան լցված. նավախցերն ու ամբարները ճաքում էին ուղևորների բազմությունից, իսկ հաջողություն որոնողների վրանները դրված էին հենց տախտակամածին: Նավ նստելն անհնար էր թվում, քանի որ տոմսի արժեքը հասնում էր մինչև հինգ հարյուր ֆունտի: Այս ուրվականային հնարավորության համար արհեստավորները վաճառում էին իրենց արհեստանոցները, ֆերմերները չնչին գներով տալիս էին հողերը, իսկ բանվորները լքում էին գործարանները: Անգլիացիները, իռլանդացիները, գերմանացիները, ֆրանսիացիները և ռուսները գնում էին պարեն, հանդերձանք և դասեր էին առնում փորձառու ոսկեխույզներից՝ խենթի պես կրկնելով միայն մի բան՝ ոսկի:

Թադևոսի հանդեպ ճակատագիրը բարեհաճ գտնվեց: Օժտված լինելով բնական ձիրքով՝ նա կարողացավ պայմանավորվել նավապետի օգնականի՝ բոցմանի հետ. նրան և երեք ընկերներին նավ վերցրեցին որպես հնոցապաններ: Սա նրանց ազատեց անհնարին բարձր ճանապարհածախսից և ապահովեց անվճար սննդով: Այդ ժամանակ նրանց թվում էր, թե վատթարագույն զրկանքները մնացել են հետևում, սակայն նրանք դեռ չգիտեին, թե ինչպիսի փորձություն է իրենց սպասում առջևում:

Ուղին ստացվեց երկար ու անողոք: Մրրկածուփ Հյուսիսային Ատլանտիկայով, իսկ հետո՝ Էդմոնտոնյան դաժան երթուղով՝ մորթեղենի վաճառականների հին ճանապարհով, կանադական հողերով, Փիս և Մաքքենզի գետերով դեպի հյուսիս՝ Յուկոն: Ոսկով հմայված հարյուր հազարավոր մարդկանցից այիս դժոխային տարանցումը հաղթահարում էին միայն եզակիները: Թադևոսն այդ ժամանակ արդեն քսան տարեկան էր: Ուժեղ, համառ, փողոցային մանկությամբ կոփված՝ նա առաջ էր ընթանում ի հեճուկս սովի, արյունլվա մաշված ոտքերի և սառեցնող ցրտի: Սակայն հյուսիսը չէր ներում թուլությունը: Նրա ընկերներից երկուսը հանձնվեցին և ճանապարհի կեսից հետ դարձան: Երրորդը ծանր հիվանդացավ ու մահացավ ճանապարհին: Սահմանային ճամբարներում մոլեգնում էին մահաբեր հիվանդությունները, մարդիկ կոտորվում էին ճանճերի պես, իսկ կանգառների օդը թունավորված էր փտող դիակների ծանր հոտով:

Թադևոսի գրպանում փող գրեթե չէր մնացել, և լեռնաշղթաներով անցնող վերջնական թռիչքին պատրաստվելու համար նա կառչում էր ցանկացած դժոխային աշխատանքից: Աշխատանքի անցնելով Բրիտանական մթերումների ընկերությունում՝ փայտահատման վայրում, նա վաստակում էր քսան դոլար՝ մեկ խորանարդ մետր բնափայտի դիմաց: Քրտինքը նրանից հոսում էր գետերի պես, իսկ տեղի պանդոկներում գիշերակացի և աղքատիկ սննդի գները կողոպտիչ էին: Եվ հանդերձ, նա կարողանում էր խնայել ամեն մի սենտը: Երեկոյան Թեդին մտնում էր աղմկոտ գինետները, ուր հավաքվում էին փորձառու ոսկեխույզները: Կանադայի և Ալյասկայի ժայռոտ տարածքների իրական քարտեզներ այն ժամանակ գոյություն չունեին, և երիտասարդը հարբած զրույցներից հատիկ-հատիկ կորզում էր թանկարժեք տեղեկություններ գաղտնի արահետների և հարուստ հանքավայրերի մասին: Քայլ առ քայլ նա շարժվում էր դեպի նպատակակետը: Եվ ի վերջո հասավ Յուկոն:

Նա բնակություն հաստատեց հանքափորների ավանում: Մի անգամ, ուշ երեկոյան, վերադառնալով իր խղճուկ խրճիթը, Թադևոսն անցնում էր գինետան կողքով, որտեղից լսվում էր բարձր երաժշտություն: Դռներից, ուժեղ օրորվելով, դուրս եկավ մի հարբած տարեց ոսկեխույզ, իսկ նրա հետևից՝ երկու կասկածելի երիտասարդ: Թեդին լսեց նրանց զրույցի պատառիկը.

— Տեսա՞ր: Ծերուկը բարի մոտ վճարեց գոտկատեղի պարկուճից հանած ոսկե հատիկով: Արի գնանք մի ավելի մութ տեղ ու սեղմենք նրան: Մեկ է՝ կոկորդից կախ հարբած է, վաղը ոչինչ չի հիշի:

Վտանգավոր փողոցներում մեծացած Թադևոսն իսկույն հասկացավ, որ տարեց մարդուն մահացու վտանգ է սպառնում: Նա անկատելիորեն շարժվեց նրանց հետևից: Հենց որ գինետան պատուհանների լույսը մնաց հետևում, ավազակներից մեկը թռավ զոհի վրա և ուժգին հարված հասցրեց նրա գլխին: Ոսկեխույզը հնձվածի պես տապալվեց գետնին: Սակայն Թադևոսն արդեն կողքին էր: Կայծակնային հարվածով նա գետնին տապալեց առաջին հարձակվողին և անմիջապես նետվեց երկրորդի վրա, ում ձեռքում գիշատիչ կերպով փայլատակեց դանակը: Կասեցնելով հարվածը՝ Թեդին հզոր հուկով ավազակին ուղարկեց նոկաուտի: Հարձակվողները արագ ուշքի եկան, բայց տեսնելով իրենց վրա ուղղված ատրճանակն ու անծանոթի վճռական հայացքը՝ գերադասեցին չփորձել ճակատագիրը և դիմեցին փախուստի: Այդ վայրի ժամանակներում առանց զենքի մնալը նշանակում էր ստորագրել սեփական մահավճիռը:

Տուժածն ընկած էր անգիտակից, նրա գլուխը պատված էր արյունով: Թադևոսը նրան շալակեց ու տարավ իր խրճիթը: Տանը նա վիրավորին տեղավորեց իր միակ մահճակալին, խնամքով լվաց նրա վերքերը, իսկ ինքը քնեց հենց սեղանի շուրջ:

Միայն լուսադեմին, երբ արևի առաջին շողերը դիպան գերանաշեն պատերին, ծերուկը ծանր հառաչեց և բացեց ցավից մթագնած աչքերը: Մարող մոմի աղոտ լույսի ներքո նա երկար զննեց դիմացը նստած երիտասարդի հոգնած դեմքը և, ի վերջո, խռպոտ ձայնով հարցրեց.

— Ինչո՞ւ փրկեցիր ինձ, տղա՛:

— Ավազակները անարժան մարդիկ են, — կարճ պատասխանեց Թադևոսը:

Ծերուկն ուշադիր նայեց նրան՝ հասկանալով, թե ինչպիսի հազվագյուտ ազնվություն է դրսևորել այս երիտասարդը, ով աչք չի գցել կողպված խրճիթում օտարի ոսկու վրա, և հոգնած փակեց աչքերը: Վնասվածքը չափազանց ծանր էր: Հաջորդ օրերին Թադևոսը նվիրվածությամբ խնամում էր նրան. գդալով ջուր էր տալիս, կերակրում տաք ապուրով: Աստիճանաբար ծերուկն այնքան կազդուրվեց, որ կարողացավ խոսել, սակայն ոտքի կանգնել նրան վիճակված չէր. ուժերը անդառնալիորեն լքում էին նրան:

Նրանց միջև ծնվեց խորը փոխադարձ վստահություն: Ոսկեխույզը մանրամասն պատմեց իր միայնակ կյանքի մասին և ուշադիր լսեց Թեդիի պատմությունը: Մի երեկո նա կանչեց երիտասարդին մահճակալի մոտ, հանեց իր նվիրական պարկուճը և դրեց Թադևոսի ափի մեջ.

— Ես երբեք զավակներ չեմ ունեցել: Բայց հիմա ես իմ ողջ սրտով ընդունում եմ քեզ որպես որդի: Դու քաջ ես, ազնիվ և գթասիրտ: Վերցրո՛ւ սա: Այստեղ իսկական բնակտորներ են: Դու կարող էիր խլել դրանք, քանի դեռ ես անգիտակից էի, բայց քո պատվախնդրությունը թույլ չտվեց քեզ գող դառնալ: Ես այլևս չեմ բարձրանա, այն աշխարհում ոսկին ինձ պետք չի գա:

Ծերուկը շունչ քաշեց և սկսեց խոսել ավելի ցածր ձայնով՝ բացելով գլխավոր գաղտնիքը.

— Ես մի վայր եմ գտել... Իսկական ոսկե երակ: Այնտեղ՝ գետնի տակ, մեծ բեկորներ են պառկած, իսկ առվակի ավազոտ ափերին ոսկու շաղերը սպասում են իրենց տիրոջը: Սակայն այդ հողը պաշտոնապես քեզանով ամրագրելու համար մեծ փողեր են պետք: Կվաճառես այս բնակտորները, հողամասը կձևակերպես քո անունով, իսկ այն, ինչ կփորես այնտեղ, քեզ թագավոր կդարձնի: Մնա՛ միշտ այսպիսի ազնիվ մարդ, և հաջողությունը երբեք չի լքի քեզ:

Հյուծվելով երկար խոսքից՝ ծերուկը փակեց աչքերը: Թադևոսը ցնցված էր լսածից, բայց չանհանգստացրեց հիվանդին: Առավոտյան ծերուկն այդպես էլ չարթնացավ: Թադևոսը նրան հուղարկավորեց խորին հարգանքով ու արժանապատվությամբ՝ ինչպես հարազատ հորը: Իսկ թաղումից հետո ուղևորվեց նշված կոորդինատներով և քարացավ տեղում՝ ապշած տեսածից…

Թադևոսի աչքերի առջև իսկապես բացվեց մի անհավանական տեսարան: Առվակի կտրուկ դարձվածքներում, հենց ափամերձ ավազի մեջ, շողշողում էին անթիվ ոսկե շաղերը: Տարբեր չափերի բնակտորների հետ միասին ծանծաղուտում հանգչում էին հազվագյուտ, զարմանահրաշ միներալներ ու գոհարներ, որոնց մաքրությունը կարող էր մրցել աշխարհի լավագույն թանկարժեք քարերի հետ: Թեդին, հիանալի հասկանալով, թե ինչպիսի նախանձ, վտանգ ու դժբախտություն կարող է բերել մարդուն նման հանկարծակի հարստությունը, դրսևորեց ծայրահեղ զգուշություն: Նա չպարծեցավ իր գտածոյով:

Դատողաբար և գաղտնի, օգտագործելով հանգուցյալ ծերունու թողած ոսկին, Թադևոսը պաշտոնապես գնեց այդ հսկայական ոսկեբեր հողատարածքը: Մինչև իր օրերի ավարտը նա անսահման երախտապարտ մնաց և՛ անհայտ բարերարին, և՛ հենց ճակատագրին այս պարգևի համար: Կյանքը ևս մեկ անգամ ապացուցեց պարզ ճշմարտությունը. յուրաքանչյուր ազնիվ արարքի համար մարդը վաղ թե ուշ պատասխան է ստանում վերևից. եթե ոչ երկրային բարօրությամբ, ապա հոգու խաղաղությամբ:

Առաջին շրջանում անհոգ կյանքի համար մղվող պայքարում նրա միակ զենքը միայն բրիչն էր, բահն ու լվացման տաշտակը: Թեդին աշխատում էր առանց քուն ու դադարի: Հասնելով այն ամենին, ինչի մասին երբևէ երազել էր Լոնդոնի կեղտոտ փողոցներում, տղամարդացած ու հարստացած Թադևոսը տեղափոխվեց մեծ քաղաք: Այնտեղ նա հանդիպեց մի զարմանահրաշ աղջկա և, երջանկությունը հետագային չթողնելով, ամուսնացավ նրա հետ: Շուտով կողակիցը նրան պարգևեց երկվորյակներ՝ տղա և աղջիկ: Կարծես հենց ճակատագիրը որոշեց նրանց ծնունդից հյուսել մի առանձնահատուկ, օրհնյալ նախշ, որը Թադևոսի տուն բերեց բացարձակ երջանկություն: Ձեռք բերելով կյանքի երկար սպասված լիությունը՝ Թեդին, այնուամենայնիվ, չէր ծրագրում հավերժ մնալ հյուսիսում: Նրան ձգում էր երիտասարդ, բուռն զարգացող Ամերիկան:

Արդեն լինելով բավականին մեծահարուստ և հարգված մարդ՝ Թադևոսը մի անգամ եղավ արևոտ հարավում՝ Կալիֆոռնիայում, և սիրահարվեց այդ երկրամասին: Նա այնտեղ գնեց ընդարձակ հողեր և դրեց տոհմական կալվածքի հիմնաքարը: Ոսկին, կարծես, ինքն էր գալիս այս հզոր տոհմի ձեռքը: Այդ ժամանակվանից ի վեր, փոխանցվելով սերնդեսերունդ, ոսկու արդյունահանումը դարձավ նրանց կյանքի գլխավոր գործը: Ամեն մի նոր ժառանգ ոչ միայն պահպանում, այլև բազմապատկում էր ընտանեկան կարողությունը՝ դրա մեջ ներդնելով խելք, հավատ և համառ աշխատանք:

Այդ ժամանակներից անցել են տասնամյակներ: Յուկոնի դաժան քամիները մնացել են հեռավոր անցյալում, Թովմասյան ազգանունը նոր ձևով հնչեց որպես Թոմաս, իսկ ինքը՝ հնագույն տոհմը, վերջնականապես ամերիկացվեց՝ դառնալով Նոր Աշխարհի բարձր հասարակության մի մասը: Սակայն հիշողությունն այն մասին, թե որտեղից է սկսվել դեպի երջանկություն տանող իրենց փշոտ ուղին, ընդմիշտ մնաց ընտանիքի սրտում:

Глава 3. ԲՅՈՒՐԵՂՅԱ ԵՐՋԱՆԿՈՒԹՅԱՆ ՓՇՈՒՐՆԵՐԸ

Թոմասների հաջորդ սերնդի ներկայացուցիչ Դևիդ-Դանիելը ընտանեկան երջանկություն գտավ միայն քառասուն տարեկանում: Նրա ընտրյալը դարձավ կապուտաչյա գեղեցկուհի Անժելան՝ Կալիֆոռնիայի ազդեցիկ բանկիրներից մեկի միակ դուստրն ու ժառանգորդը: Ամուսինների կյանքն ընթանում էր անամպ, սակայն մի հանգամանք մթագնում էր նրանց միությունը. երկար տարիներ նրանք զավակ չունեին: Բժիշկները հույս էին տալիս՝ հորդորելով համբերությամբ զինվել: Տարիների մայրամուտին, անթիվ փորձերից հետո, Անժելան մի հրաշք պարգևեց աշխարհին՝ երկար սպասված արու զավակին, ում անվանեցին Ռիչարդ: Ծնողների խնդությանը չափ ու սահման չկար: Սակայն երջանկությունը կարճատև եղավ. մոր խնայուն առողջությունը օրեցօր մարում էր: Ո՛չ հեքիաթային հարստությունը և ո՛չ էլ բժշկության լավագույն լուսատուները չկարողացան նրան պահել այս աշխարհում: Այրիանալով՝ Դևիդ-Դանիելն այդպես էլ իր սիրտն այլևս ոչ մի կնոջ չբացեց: Իր ողջ չսպառված սերը նա առանց մնացորդի նվիրեց որդուն:

Կողակցի կորուստը հոր հոգում անսպիանալի վերք թողեց: Մի քանի տարի անց, թախծից հյուծված և մենության բեռին չդիմանալով, նա անժամանակ հեռացավ կյանքից՝ սիրելիի հետևից չվելով դեպի հանդերձյալ աշխարհ:

Պատանի Ռիչարդը, մնալով կլոր որբ, ծանր էր տանում հարազատների կորուստը: Մեն-մենակ հայտնվելով այս դատարկ ու հսկայական աշխարհում՝ նա սկզբում շվարեց ու հոգով ընկճվեց: Սակայն տոհմական տոկունությունն ու գոյատևման բնազդը, որոնք դարեր շարունակ փրկել էին իրենց արյունը, օգնեցին պատանուն չշեղվել ուղիղ ճանապարհից: Իր ուսերին վերցնելով տոհմական հանքավայրերի կառավարումը և ժառանգելով Թոմասների հեքիաթային կարողությունը՝ Ռիչարդը դրսևորեց փայլուն խելք և հազվագյուտ ջանասիրություն: Երեսուն տարեկանում նա ոչ միայն պահպանեց ձեռնարկությունը, այլև բազմապատկեց ընտանեկան գործի վեհությունը:

Հաջողակ գործունեությունը պահանջում էր ամուր կապեր, և ժամանակի ընթացքում Ռիչարդը ձեռք բերեց ազդեցիկ գործընկերների մի շրջապատ: Նրանց մեջ առանձնահատուկ տեղ էր զբաղեցնում տաղանդավոր ֆինանսիստ Ֆրեդ Սթիվենսոնը: Նրանց համատեղ նախագծերը միշտ երկուստեք շահավետ էին և միլիոնավոր շահույթներ էին բերում: Հասարակության մեջ Սթիվենսոնը հայտնի էր որպես անբասիր պատվի ու երկաթյա ազնվության տեր անձնավորություն՝ վայելելով բարձր աշխարհի անվերապահ վստահությունը: Սակայն նրա անձնական կյանքը խորտակվել էր ողբերգությամբ: Երիտասարդ տարիքում Ֆրեդը խենթի պես սիրահարվել էր հայտնի թոփ-մոդելի, ով համաձայնել էր դառնալ նրա կինը: Բայց դստեր ծնվելուց անմիջապես հետո քամիաբարո գեղեցկուհին անհայտ մի արկածախնդրի հետ փախավ Անգլիա՝ լքելով նորածին մանկանն ու սիրող ամուսնուն: Այդ ժամանակից ի վեր նրա մասին ոչ ոք ոչինչ չէր լսել: Այս դաժան դավաճանությունը Ֆրեդին հոգեբանական խորը վերք պատճառեց, որի սպին մնաց նրա սրտում ողջ կյանքի ընթացքում: Նա այլևս չամուսնացավ: