Ба?ыт М?дімкызы.

Дерт



скачать книгу бесплатно

© Ба?ыт М?дімкызы, 2018


ISBN 978-5-4490-2669-9

Создано в интеллектуальной издательской системе Ridero

Д Е Р Т

1997 жылды? к?з айында ?анабек Байсеитов атында?ы музыкалы? колледжде д?ріс бе – ріп ж?рген Ба?ыт т?те ертемен ?йінен шы?ып автобус аялдамасына келді. Аялдамада к?лік к?тіп т?р?андар баршылы? екен. Номер сегізінші автобус келгенде м?нда т?р?андарды? к?пшілігі к?лікке ?арай лап берді. ?йтіп-б?йтіп к?пшілікті? екпінімен Ба?ыт т?те де автобус?а ілінді-ау, ?йтеуір. Колледж ?аланы? орталы?ында орналас?ан еді. М?нда ол кісі ?аза? топтарына – сольфеджио, музыкалы? сауатыны? негізі, гармония, музыкалы? ?дебиет п?ндерінен ?аза? тілінде д?ріс беретін. Еліміз егеменді болып т?уелсіздік ел бол?аннан кейін жо?ар?ы ж?не орта о?у орындарында ?аза? тілінде о?ытатын топтар ашыла баста?ан еді. ?аза? орта мектептерін бітіріп келген балалар?а б?л ?те тиімді болды. Жергілікті балалар ?рине орыс тілін біледі. Ал ауылдан келген балалар?а, ?сіресе Мон?олия мен ?ытай елдерінен к?шіп келген кісілерді? балаларына орыс тілінде о?у ?иын?а со?ады. Сонды?тан ?аза? топтары ашыл?аны ?уантатын жа?дай болып табылады.

Сонымен, Ба?ыт т?те кабинетке кірді. О?ушы студенттер ?лі жиналып бола ?оймапты. Ол кісі са?атына ?араса саба?ты? басталуына ?лі біраз уа?ыт бар екен. Балалармен амандасып, ананы-мынаны с?йлесіп отыр?анда бір ?ыз о?ытушысына ?арап:

– Апай, б?гін Айг?лді? ту?ан к?ні!

– А… жа?сы екен, ??тты?таймын! Денсаулы?ы? мы?ты болып, деген арманы?а жет айналайын! – Осыдан кейін бір ?ызды ?асына ша?ырып, – Н?рг?л, мына а?шаны алып, жа?ын ма?да?ы д?кеннен к?мпит алып келе ?ой, – деп ??ла?ына сыбырлады.

Н?рг?л т?рлі-т?сті фантиктерге ?демілеп ора?ан т?ттілерді алып келіп апайына берді.

– Рахмет Н?рг?л, саба?ымызды бастайтын уа?ыт болыпты, орындары?а отыры?дар. Алдымен балалар, Айг?л деген домбырашы ?ызымызды ту?ан к?німен ??тты?тап ?ояйы? та мына т?ттілерден ала отырайы?, – деп, Ба?ыт т?те Н?рг?л ?келген жа?а?ы к?мпиттерді столды? ?стіне бетін ашып ?ойып ?ойды. О?ушы студенттерді? б?рі м?з болып т?ттілерін ала бергенде Н?рлан деген сырнайшы бала есікті то?ылдатып, «кіруге р??сат па?» деп кіріп келді.

– А, Н?рлан, неге кешігіп келді?? Орны?а отыра ?ой, б?дан былай кешікпе, – деп апайы Н?рлан?а ?арап жымиды. Столды? ?стіндегі т?ттілерді к?ріп Н?рлан:

– Б?л нені? ??рметіне? – деп ?алды апайына ?улана ?арап. Отыр?ан балаларды? б?рі к?ліп жіберді.

– Айг?л ?ызымызды? б?гін ту?ан к?ні екен, ??тты?тап ?ой, ?у бала, – деп апайы б?л бала?а с?йсіне ?арап жымиды.

Б?л топта?ы балалар «?аза? халы? аспаптар б?лімінде» о?иды. М?нда – домбыра, ?обыз, сырнай, саз сырнай, сыбыз?ы, жетіген сия?ты аспаптарда ойнап ?йренеді. Сонымен бірге о?ушылар музыкалы? теория п?ндерін бірге алып ж?реді. Теория п?ндеріне – сольфеджио, музыка теориясы, музыкалы? ?дебиеттер (Шетел музыка ?дебиеті, Орыс музыка ?дебиеті, ?аза? музыка ?дебиеті ж?не Ке?ес д??іріні? музыка ?дебиеті), гармония, полифония кіреді.

Б?л п?ндерді толы? ме?герген о?ушы ерте? жа?сы маман иесі болып шы?ады. Ба?ыт т?тені? алдында д?ріс алып отыр?ан о?ушылар екінші курс студенттері. Сольфеджио п?ні т?рт жыл бойы, я?ни о?у ая?тал?анша созылады, ал бас?а п?ндерді? ?зіні? о?у мерзімдері бар. Мысалы, музыка теориясын бірінші курста, гармонияны екінші курстан бастап о?иды. Б?гін о?ушылар Гармония п?нінен д?ріс алып отыр.

– Балалар, есімізге т?сірейік, гармония деген ??ым нені білдіреді!? – деп о?ытушы

о?ушылар?а ?арады. – К?не, Н?рлан, сен айта ?ой.

– Гармония деген с?з – ?йлесімділік – деген ма?наны білдіреді. Мысалы, бір дауыс?а жазыл?ан ?нді екі, ?ш, т?рт дауыс?а салып, дыбыстарды ?йлестіру ар?ылы айту?а болады. Немесе, бір дауыста берілген ?нге с?йемелдеу партиясын жазып шы?ару?а болады.

– Жарайсы? Н?рлан, отыра ?ой. Ал енді мына бір дауыста берілген ?уенді, М?нш?к ?ызым, та?та?а шы?ып жаза ?ой, – деді де апайлары балалар?а ?арап, – ал сендер мына ?уенні? тональды?ын, оны? ??рамын ж?не ?ай ?ндестіктен басталып ?ай ?ндестікке ая?талатынын аны?та?дар, – деп Ба?ыт т?те та?та?а ?арады.

Балалар та?тада?ы ?уенді д?птерлеріне жазып алды да талдай бастады.

– Ал М?нш?к, б?л ?уенді ?зі? талдап шы?.

– Б?л ?уен ре мажор тональд?ында жазыл?ан. Кілт ?асында екі диез белгілері бар – фа-диез ж?не до-диез. ?уен негізгі ре дыбысынан басталып, сол негізгі дыбыс?а ая?талады.

– Негізгі дыбысты не деп атаймыз ж?не ?андай ?ріппен белгілейміз? – деп о?ытушы балалар?а ?арады да, – сен айта ?ой ?айрат, – деді.

– Б?л дыбысты, б?л дыбысты… – деп ?айрат к?мілжіп, басын сипап т?рып ?алды.

– Сен саба?ты к?п жібересі?, оны? себебі неде? – Апайлары ?айрат?а ?арап ?атулы т?рде ?н ?атты.

– Апай, ол а?ша т?леп о?иды, сонды?тан, а?ша т?лесем болды, диплом аламын деп ойлайды, – деді жанында отыр?ан Д?улет.

– ?анша п?л т?лесе?де, ма?ан десе? миллион т?ле, эмтиханды тапсыра алмаса? са?ан ешкім диплом бермейді балам! Ерте? жа?сы маман боламын десе?, о?у о?ы, білмеген, т?сінбеген жері?ді с?ра. ?ндестіктер туралы та?ырыпты біз бірінші курста, теория п?нінде ?ткенбіз. ?мытпасам, былтыр да са?ан ескерткен т?різді едім, солай ма!?

– Ия апай, т?сіндім, – деп ?айрат орнына отырып, ?ял?андай болып т?мен ?арады.

– Апай, мен айтайыншы!

– Айта ?ой ?арак?з, негізгі дыбысты ?алай атаймыз!?

– Тоника дейміз ж?не ол «Т» ?рібімен белгіленеді немесе бірінші сатыны? белгісін ?оямыз – І – рим саныны? белгісі.

– Енді осы ?уенні? сольфеджиосын ?ндетіп, б?ріміз ?осылып айтып шы?айы?, – деп апайлары пианиноны? ?асында?ы орынды??а отырып, ?уенні? тоникалы? ?шдыбыстылы?ын ойнап, о?ушылармен бірге айтты да «ре мажор» тональды?ыны? дыбыс ?атарын т?меннен жо?ары?а ж?не жо?арыдан т?мен айт?ызды. – Енді ?р дыбысты? астына ?ндестік белгілерін ?ойы?дар да ?йлестіріп, осы ?уенні? екінші, ?шінші, т?ртінші дауыстарын жазып к?рсеті?дер.

Ба?ыт т?те о?ушылар?а тапсырманы берді де ?зіні? ?ара терге т?сіп оты?анын бай?ады.

Кейінгі кезде бойында ?лсіздік пайда бол?анын да сезініп, о?ан сонша м?н бермеп еді. Ол

?алта орамалын алып ма?дайын с?ртті де орамалды кеудешесіні? жа?асыны? астына б?ктеп салып ?ойды. «Ма?ан не болды екен?» деп ойлап, та?та?а ?арады да:

– Балалар, М?нш?к ?ндестіктерді д?рыс ?йлестіріп жазды ма?

– Апай, мен айтайыншы! – деп М?лдір орнынан т?рды.

– Ал ты?дайы?, айта ?ой!

– Б?л ?уен бір с?йлемнен, екі фразадан ??рылады. ?р фраза т?рт тактыдан т?рады. М?нш?к бірінші фразаны тоникамен ая?тады, ал ол дыбыс тоника да, доминанта да бола

алады. Мен ол жерге доминантаны ?ояр едім. Д?рыс па, апай?

– Ия, д?рыс айтасы? М?лдір, – деп о?ытушылары риза болды жа?а?ы ?ыз?а. Одан кйін балалар?а ?арап, – Кім айтады, неге бірінші фразаны доминанта ?ндестігімен ая?та?ан д?рыс?

– Мен айтайыншы, – деп, Ма?сат орнынан т?рды.

– Б?ріміз ты?дап отырмыз, сонымен, неге? – деп, апайы сумкасынан та?ы бір ?ол орамалын алды да ма?дайын с?ртті. Ол кісі ?зін жайсыз сезініп отыр еді.

– ?йткені, бірінші фразаны доминантамен ая?таса, ол ?уенні? жал?асы бар деген с?з, сонымен бірге ?уенні? ?йлесімділік ?ні баи т?седі. Ал ?уенні? со?ы тоникалы? ?ндестікпен ая?талады да оны? ая?тал?анын білдіріп т?рады.

Міне, осылайша саба? ?тіп жатты. Алдын?ы ?атарда отыр?ан Г?лн?р мен Назг?л апайларыны? ?зін сонша жа?сы сезініп отырма?анын бай?а?ан еді. Олар апайларына бір т?рлі жанашырлы? таныта ?арады. Олар «апай?а суы? тиіп ?ал?ан сия?ты ?ой» деп ойлады.

– Балалар, бірінші курста теория курсын ?тіп эмтиханды б?рі? ойда?ыдай жа?сы тапсырды?дар. Маманды?тары? бойынша эмтихан ал?ан м??алімдері? ма?ан «?аза?ты? балалары ?шін ?аза? топтары ашыл?аны ?андай жа?сы болды» деп, сендерді ма?тады. Мен де сендер ?шін ?уанып ?алдым, жа?сы бол?ан екен. Енді міне, «Гармония» п?нін аса зейін салып о?ыса?дар ?здері? ?шін ?те жа?сы болады. Мені? былай деп айтып отыр?аным, кейін ?з жандары?нан ?уен шы?аратын боларсы?дар. Сонда дыбыстарды ?йлестіру ар?ылы сол ?уенге с?йемелдеу партиясын жазып шы?ара аласы?дар. Сонды?тан б?л п?нді жа?сы ме?геріп ал?андары? ?здері?е жа?сы болады.

– Апай, сіз ?з жаны?ыздан музыка шы?арды?ыз ба? – деп, Н?рлан ?улана ?арады о?ытушысына.

– ?рине, мен ?ара?анды ?аласында?ы музыкалы? училищеде о?ыдым. Сонда о?ып ж?ргенімде музыка шы?ару?а тырысатынмын. Біра? ол жаз?андарымды біреуге к?рсетуге ?ялатын едім. Біра?, сонда да болса мемлекеттік эмтихан?а ?з шы?армаммен шы?тым. Ол шы?армам «Жас бала» деп аталады. Ас?ар Лекеровты? ?ле?іне жазыл?ан т?рт дауысты хор а капелла болды. А капелла – деп, аспапты? с?йемелдеуінсіз орындалатын шы?арманы айтады. ?рине, бас?а да шы?ар?андарым бар. Оны ?здері? «Музыка сауатыны? негізі» ж?не

Балалар музыка мектебіне арнал?ан «Сольфеджио» о?у ??ралыны? музыкалы? мысалдарына берілген жатты?уларынан бай?а?ан шы?арсы?дар. – Апайлары біраз ?ндемей отырды да, – мына есепті жа?сы шы?арды?дар, енді та?ы бір есеп шы?арайы?.

– Айдын, сен шы?а ?ой. Мына бас дауысына берілген ?уенді та?та?а жаз. Осы есепті шы?ары?дар содан со? жа?а та?ырып?а к?шеміз. Бас дауысы дегеніміз е? т?менгі дауыс. Б?л дауыста берілген дыбыстарды ?ндестіре отырып біз нені аны?тап шы?арамыз?

– Негізгі, сопрано партиясын шы?арамыз, – деп, балалар жамырай жауап берді.

Берілген музыкалы? есепті б?рі жабылып шы?арып бол?ан со? апай жа?а та?ырыпты т?сіндіре бастады.

– Жатаханада т?ратындарды? жа?дайлары ?алай? ?арындары? аш?ан жо? па? – деп Ба?ыт т?те ?зіліс кезінде балалардан с?рады.

– Ой, апай, газ жо?, свет жо?, тама?ты ?йтіп-б?йтіп дала?а пісіреміз, – деді пысы?тау келген Айг?л. – Далада жат?ан ?ш-т?рт кірпішті ?алап, соны? ?стіне кастрюляны ?ойып астына от жа?амыз. Бас?а амал жо?.

– Ойбу… ?ара?тарым-ай ?… б?л ?иынды?тардан да ??тылармыз, шыда?дар. ?андай жа?дай болса да ?арындары?ды ашырма?дар, денсаулы? деген зор байлы?.

Ба?ыт т?те ж?мыстан шы?ып, автобус аялдамасына ?арай бет алды. «Осы ма?ан не болды? ?ара терге т?сіп, бойымды ?лсіздік билегендей болып к?рінеді. Д?рігерге барып ?аралуым керек шы?ар,» – деп ойлай берді. Ол кісі осылайша ойлап к?лік аялдамасына жетті. Осы жерде осы кісі туралы айтып кеткеніміз ж?н болар. Осыдан ?ш жыл б?рын к?йеуі К?дірхан Б?кей?лы мезгілсіз ?айтыс болды. Ол кезде елімізде ?иын-?ыста? заман басталып еді. 1986жылы Елімізді? Бас секретары бол?ан М.С.Гарбачевты? ж?ргізген «?айта ??ру» саясаты ж?ргізіліп, ке?інен ??лаш жайды. ?аза? мемлекетіні? Бас секретары ауыстырылып ел ішінде наразылы? туды. Соны? н?тижесінде мемлекетімізді? астанасы Алматы ?аласыны? студент жастары, ?аза?ымны? ?л-?ыздары бейбіт шеруін ??рып ала??а шы?ты. ?кінішке орай б?л шеру бейбіт шеруі болмай ?ант?гіске айналып, талай жастарымыз ?аза болды. М?ндай ?оз?алыстар мемлекетімізді? бас?а ?алаларында да ?тіп ?з ?олдаушыларын тапты. Осы тарихи, м?ні зор о?и?аны? н?тижесі Ке?естер Ода?ына кіретін мемлекеттерді ?з алдына, т?уелсіз мемлекет ??руларына м?мкіндік тудырды.

Сонымен, 1991 жылы ?аза?стан т?уелсіз мемлекет болып жарияланды. О?ан б?ріміз ?уанды?, бізбен бірге б?кіл ?лемде т?ратын ?аза? хал?ы ?уанды. Біра?, ?р бастаманы? ?з ?иынды?тары да болады ?ой. Елімізде нары?ты? экономика басталды. Ол жылдары К?дірхан а?аны? отбасы Талды?ор?ан орман шаруашылы?ына ?арасты ?йде т?ратын. Орман Шаруашы —

лы?ыны? ке?сесі Ардагерлер сая жайында, ?аланы? сыртына ?арай орналас?ан. Б?л кісілер к?шіп келгенде м?нда т?рт-а? отбасы т?ратын, кейіннен т?р?ын ?йлер салынып, ша?ын ауыл?а айналды. Осы то?саныншы жылдардан бастап завод, фабрикалар жабылып талай ел ж?мыссыз ?алды. Соны? н?тижесінде, бала-ша?асын асырау ?шін талай ел сауда-сатты?пен айналыса бастады.

То?саныншы жылдарды? ая?ына ?арай білім мен медицина п?л-а?ылы бола бастады. Тіптен а?шасы жо?тар д?рыс ем алудан ?алды. Кейбір ауыруханаларда со?ыр ішек ?стамасымен келген ауыруды «а?ша т?лемесе? ота жасамаймыз» деп, к?мек к?рсетпей жат?ызып ?оятын жа?дайларды да естідік. Б?л деген с?мды? емес пе? Д?рігер Гиппократты? антын беріп т?рып, осындай іс-?рекетке бару?а болмайды ?ой. М?ндай д?рігерді д?рігер деп санау?а бола ма? ?рине, жо?. Д?рігер деген алдына келген ?зіні? ?ас жауынан бас тартпай емдеуі міндетті. Ал білім жа?ына келетін болса?, к??ілге ?онбайтын жа?дайлар жетіп артылады. Мысалы, тест тапсырып жо?ары бал ал?андар грант?а ілініп п?л-а?ысыз о?иды. Ал грант?а ілінбегендер, ?рине ?ке-шешесіні? тап?ан-таян?андарын т?леп о?иды. М?нда, о?ушы балаларды екі топ?а б?л?ге болады. Адал, ой-?рісі ке? балалар о?уларын жа?сы о?ып, ата-аналарыны? е?бектерін а?тайды. Ал кей балалар о?у о?ымай, к?ше ?ыдырып, эмтихан кезінде зачет кітапшаларыны? арасына екі мы?, бес мы?ды салып тиісті ба?аларын алып, курстан курс?а ?тіп отырады. ?кінішке орай м?ндай жа?дайлар кездесіп т?рады. Осыны? н?тижесінде мынындай ой туады, – м?ндай о?ушылардан ?андай маман шы?ады? Ж?не, п?л-а?ылы о?у м??алімді де, д?рігерді де ?здеріні? тікелей міндеттерінен айырды ма деп ?ор?амын. Келешекте б?л жа?дайды? б?рі ?з арнасына т?седі деп ?міттенемін.

?ымбатты о?ырманым, ?афу ?тінемін, ойым б?лініп кеткен т?різді. Сонымен, Ба?ыт т?те ?зін соншалы?ты жа?сы сезінбесе де Музыкалы? колледжде д?ріс беріп ж?ре берді. О?у жылыны? басына ?арай мектеп м??алімдері медициналы? сараптамадан ?теді. Ал т?теміз №3 мектеп интернатта да музыкадан д?ріс беретін еді. Б?л мектепте ?аза?ты? дарынды балалары ?шін музыка б?лімі мен бейнелеу б?лімі ашыл?ан. Музыка б?лімінде фортепиано, домбыра, ?обыз, бас ?обыз, прима, сырнай класстары ж?мыс істейді. Ба?ыт т?те м?нда теориялы? п?ндерінен д?ріс береді. Осы ?аза? мектебіне е? ал?аш келгенінде ол кісі балалар?а былай деген еді:

– Балалар, мен орыс мектебін бітіріп, училищеде де, институтта да орыс тілінде о?ыдым.

Кейін ж?мыс істегенде де орыс ?жымында ?ызмет ат?ардым. Сонды?тан, д?ріс беріп т?рып бір жерлерінде ?ателік жіберетін болсам сендер к?лме?дер, керісінше, мені т?зетіп отыры?дар.

О?ушы балалар апайларыны? б?л ?сынысын т?сіністікпен, ?ндемей ?абылдады.

Сонымен, сараптаманы тапсыр?аннан кейін д?рігер б?л кісіге «сіз тубдиспансерге барып рентгенге т?суі?із керек, ?йткені мына флюрография?ыз т?сініксіздеу болып т?р» дейді. Жарайды деп, Ба?ыт т?те тубдиспансерден медициналы? тексерістен ?теді.

– Сізге суы? тиіп, тымауратып ауырды?ыз ба? – деп д?рігер ?йел с?рады.

– Ия, ауырдым. 94 жылдан бастап орман шаруашылы?ыны? орталы? ?азаны т?р?ын ?йлерге жылу беруді ?ойды. Ал біз сол шаруашылы?ты? ?йінде т?рамыз. ?йге біресе ??рмет ?айным келіп, біресе С?бит інім келіп пеш салып, он тоннадан к?мір жа?са? та ?йіміз бір жылынбады. Сонымен, екі ?ысты тастай суы? ?йде ?ткіздік. Содан денсаулы?ыма зиян тиген шы?ар, – деп, Ба?ыт т?те д?рігерге жа?дайын айтты.

– ?азір де сол ?йде т?расыздар ма? – д?рігер ол кісіге та?ыр?ана ?арады.

– Жо?, Аймен ?пкемні? ?лы Серікті? к?мегімен ?аланы? орталы?ынан ?ш б?лмелі п?тер алды?. Ал ?з ?йімізді інім Н?р?азы?а сый?а тартты?.

– ?азір ?ор?атын ештеме жо?, біра? ем ?абылдау керек. Сізге д?рілерді? тізімін жазып беремін, соларды ?абылдап, кейін тексерілуге келесіз. Мына ?абылдайтын д?рілер мы?ты антибиотиктер. Тез жазылып кетесіз, – деді д?рігер д?рілерді? тізімі жазыл?ан ?а?азды беріп

отырып.

– Сонда мен балалармен ж?мыс істеуіме болмайды ?ой? – деп, Ба?ыт т?тені? к?здері ба?ырайып д?рігерге ?арады.

– Жо?, ?ор?па?ыз. Егер емделмесе?із, дерті?із ас?ынып кетуі мумкін. Сіз дер кезінде келді?із. Ересек балалармен ж?мысы?ызды жал?астыра бері?із, еш уайымдама?ыз, б?рі жа?сы болады.

– Жарайды, рахмет, – деп т?те д?рігерді? кабинетінен шы?ып кетті.

Дертке шалды??ан адам ?шін д?рігерді? с?зі за? ?ой. Сонымен, Ба?ыт т?те, д?рігер жазып берген д?рілерін ?збей ?абылдап ж?рді. Біра? оны? денсаулы?ы к?ннен к?нге т?зелер емес. Басына т?скен мына жа?дай?а ?арамастан ол кісі саба?ын беріп ж?ре берді. О?у орындарында ?аза?ты? ана тілінде о?итын балалары ?шін топтар ашылса да, ?аза? тілінде жазыл?ан бірде бір о?улы?тар мен о?у ??ралдары болмады. Сонды?тан, музыканы? теориялы? п?ндеріне арнал?ан о?улы?тар мен о?у ??ралдарын ?аза? тіліне аударып, Ба?ыт т?те ?з д?рістерін ойда?ыдай ж?ргізіп ж?рді. ?аза? мектебін бітіріп келген балалар ?шін б?л ?рине тиімді болды. М?нда, музыканы? теориялы? п?ндеріне – музыка сауатыны? негізі, музыка теориясыны? негізі, гармония, полифония, музыка ?дебиеттері (?аза?, шетел, орыс ж?не ке?ес д?уіріні? ?дебиеттері) жатады деп, жо?арыда айтып ?ткенмін. Былтыр?ы жылы, я?ни 1996 жылы Ба?ыт т?тені? «Музыка сауатыны? негізі» атты о?у ??ралы баспадан шы?ып жары? к?рді. Б?л Фридкинні? «Музыкальная грамота» о?у ??ралыны? аудармасы болып табылады. М?нда ол кісі ?з жанынан ?ажет деп сана?ан он та?ырып енгізді, сонымен бірге, музыкалы? жатты?уларына берілген мысалдар?а ?аза?ты? композиторларыны? шы?армаларынан, ?аза?ты? халы? ?ндерінен ж?не ?з жанынан шы?ар?ан ?ндерін енгізді. Ж?не б?л о?у ??ралы ??рман?азы атында?ы консерваторияны? ?ылыми ке?есіні? тал?ысынан ?тіп, баспадан шы?ып жары? к?рді. Б?л е?бек балалар музыка мектебіні?, музыкалы? колледжды?, педагогикалы? институтыны? музыка факультетіні? ж?не консерваторияны? ?аза? топтарында о?итын балалар?а о?у ??ралы ретінде ?сынылды. Осы «Музыка сауатыны? негізі» – мен бірге Балалар музыка мектебіні? 1 – 2 сыныптарыны? ?аза? топтарында о?итын о?ушылар?а арнал?ан «Сольфеджио» о?у ??ралы да жары? к?рді. М?нда, ол кісі ?аза?ты? композиторларыны? шы?армаларын, ?аза?ты? халы? ?ндерін ж?не ?лем музыкасын тиімді ?олданана білді. Сонымен бірге, С. Елеманованы? «?аза? музыка ?дебиеті» – ні? бірінші б?лімі мен ?. Ж?ма?ова ж?не А. Кетегенованы? «?аза? музыка ?дебиеті» – ні? екінші б?лімін, сондай-а?, о?у ба?дарламасыны? талабына сай И. Дубовский баста?ан бірнеше ?алымдарды? «Гармония» атты о?улы?ын ?аза? тіліне аудара баста?ан еді. ?йткені, осы п?ндерден д?ріс беру ?шін ?тетін та?ырыптарды орыс тілінен ?аза? тіліне аударып, ?арапайым жаты? тілде о?ушылар?а т?сіндіру ?ажет.

Сонымен, уа?ыт ?тіп жатты, Ба?ыт т?тені? денсаулы?ы т?зелер емес. Ел ішінде мынандай с?з бар «еврей хал?ы – аурамын-ау – деп д?рігерге барады екен, орыс хал?ы, ж?теліп ?алса д?рігерге ?аралады екен, ал біз, я?ни ?аза? хал?ы ?шып-жы?ыл?анда ?ана ?ліп-талып д?рігерді? алдына барады екенбіз». Б?л ?рине, бекер айтылма?ан. Келе-келе Ба?ыт т?теміз д?ріс беріп отырып орнынан ?зер т?ратын жа?дай?а жетті. Б?л кезе? 1997 жылды?

к?з мерзіміні? со??ы айы еді. О?ушы балалар?а ?арап, апайларына деген аяушылы? сезімін к?здерінен бай?а?андай болады. О?ушыларын орта жолда тастап кеткісі келмесе де, амал жо?. «?ой, осылай ж?ргенім болмас, ?алалы? емханада?ы учаскелік д?рігерге барып ?аралмасам болмас,» деп бір шешімге келеді де «Халы? аспаптар б?ліміні?» ме?герушісін хабардар етіп ?ояды.

?алалы? емхана?а барып ?ан мен несепті? жалпы сараптамасын жасатады да учаскелік д?рігеріне келеді.

– Мына сараптамадан сізді? жа?дайы?ызды сонша т?сініп т?р?аным жо?. Та?ы сараптама тапсыры?ыз, – дейді д?рігер.

Осылайша, д?рігер Ба?ыт т?тені сараптама тапсыру?а бірнеше рет жібереді, біра? айтарлы?тай ештеме айта алмайды. Б?л кісіні? денесінде, бет ?лпетінде ?ызылала да?тар пайда болып, ?ол-ая?ы ісіне бастайды. Ж?ргенде де, бір т?рлі те?селіп ж?ргендей болып к?рінеді. Д?рігеріне та?ы бір келгенінде:

– Не?ып те?селіп келе жатырсыз? – деп, ая?тарын ?зер басып келе жат?ан нау?ас?а к?м?ндана ?арайды.

– Неге олай дейсіз? Мені мас деп т?рсыз ба? Мен м?лдем ішімдік ішпеймін, – деп Ба?ыт т?те д?рігерге ?арап, ашу ша?ыр?андай сы?ай танытады.

– Жо?, к??ілі?ізге алма?ыз. ?азір халі?із ?алай? – деп д?рігер ?зіні? бай?амай айтып ?ал?анын жуып-шай?андай болды.

– Б?гін кешегіден жа?сымын, рахмет, – деді т?те, жа?дайы к?ннен к?нге нашарлай бастаса да.

Сонымен, келесі жылды? к?ктемі де келді. Ол кезде д?рігерлер ?зіні? нау?асын бас?а д?рігерлерге жібермейтін ж?не де бас?а д?рігерлер де «?з д?рігері?ізге ?аралы?ыз» деп, бас?а учаскені? нау?асын ?арамайтын еді.

Бірде ?йге Алма деген ??дашалары келді. Ол кісі Ба?ыт т?тені? Аймен ?пкесіні? абысыны. Алма т?те кезінде ??рман?азы атында?ы консерваторияны бітіріп Тараз (б?рын?ы Жамбыл ?аласы) ?аласында?ы драма театрын бас?ар?ан. Кейін жолдасыны? ж?мысы Талды?ор?ан?а ауыс?аннан кейін, осы ?алада?ы Н. Тлендиев атында?ы балалар музыка мектебіні? директоры болып ?ызмет ат?арды. ?алада музыкалы? училище ашыл?анда ол кісіні осы о?у орнына директор етіп жіберді. Ал Алма т?тені? жолдасы Берік а?а ?алалы? Ішкі істер министрлігіні? басты?ы болып ?ызмет ат?арды. Б?л кісілерді? ?алада беделдері ?те жо?ары ж?не ?те сыйлы адамдар болды, сонымен бірге б?л кісілер ?те ?демі ж?п болды. Осы екі кісіге кез келген адам с?йсіне ?арайды. Берік а?а мен Алма т?тені? бір ?л, бір ?ызы бар ж?не осы балаларынан немерелер с?йіп отыр. Ал б?гінгі та?да ш?бере с?йген ба?ытты отбасы. Ба?ыт т?тені? отбасы осы кісілермен ты?ыз араласатын. Жа?а, жо?арыда айттым, Ба?ыт т?тені? ?йіне Алма т?те келді деп. Ол кісі ??дашасыны? жа?дайын к?ріп, Алматыда т?ратын абысыны, я?ни Ба?ыт т?тені? Аймен ?пкесіне ?о?ырау шалады:

– Ало! Аймен, халдары? ?алай, жа?сы ма? Мен Алмамын ?ой.

– А, Алма! Аманбыз, халымыз жа?сы. ?здері? ?алайсы?дар? – деп, телефонны? т?т?асынан Аймен абысыныны? дауысы естілді.

– Жа?сымыз, рахмет. Мен Ба?ытты? жа?дайын айтайын деп ?о?ырау шалып т?рмын.

– О?ан не болды, аманшылы? па? Ана жолы с?йлескенде ештеме айтпап еді, – телефонны? т?т?асынан шы??ан Аймен абысыныны? дауысы бір т?рлі естілді. Ол кісі ?ор?ып ?ал?ан т?різді.

– Ба?ыт сі?ілі? ауырып ж?р екен. Оны Алматы?а апарып, жа?сы д?рігерлерге ?аратпаса болмайды. Мына жерде ?анша рет сараптама ?ткізсе де учаскелік д?рігер дертін табар емес. Ж?не де бізді? ауыруханаларда айтарлы?тай жа?дай да жо?ты? ?асы. Елімізді? ?азіргі жа?дайын ?зі? де білесі?. Енді Алматыны? аты Алматы ?ой.



скачать книгу бесплатно

страницы: 1 2 3

Поделиться ссылкой на выделенное